Trước khi gọi video cho người không sống cùng nhà, nên nhắn một câu hỏi xem họ có tiện không, trừ khi hai bên đã quen gọi nhau vào giờ cố định. Cuộc gọi video đòi người nhận lộ mặt, lộ phòng, lộ người xung quanh, nên nó cần sự đồng ý nhiều hơn một cuộc gọi thoại.
Một cuộc gọi video lúc người nhận đang mặc đồ ngủ, đang ở phòng tắm hơi, đang nằm viện, hay đang ngồi trong phòng làm việc chung là tình huống khó xử với họ: bắt máy thì ngại, không bắt thì sợ người gọi có việc gấp. Với người gọi, bấm nút video chỉ là thói quen muốn "nhìn mặt cho vui". Một dòng tin hỏi trước mất năm giây, mà cứu được cả hai bên khỏi phút lúng túng đó.
Bài này đi qua lý do, cách hỏi trước, chuyện gọi video ở nơi đông người, gọi nhóm, gọi vì việc và cách ứng xử khi chính mình hoặc người khác lỡ gọi không đúng lúc.
Vì sao gọi video cần hỏi trước hơn gọi thường
Hình ảnh lộ nhiều hơn giọng nói. Cuộc gọi thoại chỉ cho nghe giọng. Cuộc gọi video cho thấy khuôn mặt chưa chải chuốt, căn phòng chưa dọn, người nhà đi ngang, giấy tờ trên bàn. Đó là chuyện riêng tư thật, không phải chuyện làm dáng. Phía sau người nhận có khi còn là một người thân đang ốm hay một đứa trẻ đang ngủ.
Người xung quanh người nhận cũng bị kéo vào. Người nhận đang ngồi trong quán, trên xe buýt, trong phòng bệnh thì những người cạnh họ cũng lọt vào khung hình mà không ai hỏi họ một câu.
Từ chối video khó hơn từ chối nghe máy. Nhiều người ngại bấm từ chối vì sợ bị coi là lạnh nhạt, đành bắt máy rồi xoay camera lên trần nhà. Hỏi trước cho họ một lối từ chối nhẹ nhàng, và cuộc gọi khi diễn ra sẽ là cuộc gọi họ thật sự muốn.
Video tốn dữ liệu và pin. Người đang dùng mạng di động yếu, điện thoại sắp hết pin, đang chờ một cuộc gọi quan trọng khác sẽ thấy cuộc gọi video bất ngờ như một gánh.
Làm đúng: hỏi trước, chọn giờ, bắt đầu cuộc gọi
Với người không quen gọi video thường xuyên, thứ tự dưới đây gọn mà đủ.
- Nhắn một dòng có lý do và thời lượng: Chị ơi, em gọi video năm phút cho chị xem mẫu rèm được không? Chị tiện lúc nào ạ?
- Chờ người nhận trả lời rồi mới gọi. Họ hẹn mười phút nữa thì gọi đúng mười phút nữa, không sớm hơn.
- Trước khi bấm, nhìn quanh chỗ mình đứng: có ai lọt vào khung hình không, có giấy tờ riêng của ai trên bàn không, tiếng ồn có lớn không.
- Đeo tai nghe nếu không ở một mình. Mở loa ngoài cuộc gọi video trong phòng chung, quán xá hay trên xe là để mọi người nghe cả hai phía câu chuyện.
- Mở đầu bằng việc chính, giữ đúng thời lượng đã hẹn. Hết việc thì cảm ơn và chào, đừng kéo thêm vì "tiện đang gọi".
- Nếu cần chụp màn hình cuộc gọi, ví dụ để lưu ảnh cả nhà dịp Tết, hỏi mọi người trước khi chụp.
Với người thân gọi nhau hằng ngày, hai bên thường có giờ quen, như tối chủ nhật hay sau bữa cơm. Lúc đó không cần hỏi mỗi lần, nhưng gọi lệch giờ quen thì vẫn nên nhắn trước.
Gọi video ở nơi công cộng: phần hay bị quên
Không chỉ người nhận cần được hỏi. Khi mình gọi video từ xe buýt, phòng chờ bệnh viện, quán cơm hay thang máy, những người quanh mình cũng đang bị quay và bị nghe. Họ không biết đầu bên kia là ai, có đang ghi lại hay không.
Ở nơi đông người, nếu buộc phải gọi video, hướng camera về phía tường hoặc phía không có người, đeo tai nghe, nói nhỏ, và giữ cuộc gọi ngắn. Ở những chỗ cần yên lặng như phòng chờ khám bệnh, thư viện, toa tàu ban đêm thì nên nhắn tin hẹn gọi lại sau. Trong bệnh viện còn có thêm lý do: người bệnh nằm giường bên cạnh không muốn hình ảnh lúc ốm yếu của mình lọt vào cuộc gọi của người lạ.
Đi thăm người ốm mà muốn gọi video cho họ hàng ở xa cùng hỏi thăm, hãy hỏi chính người bệnh trước: Ông có muốn gọi cho cô Út xem mặt một chút không ạ? Người đang ốm có quyền không muốn ai nhìn thấy mình lúc đó.
Gọi video vì việc: xem hàng, hỏi đường, nhờ hướng dẫn
Nhiều cuộc gọi video không phải để hỏi thăm mà để làm việc: nhờ thợ xem chỗ ống nước rỉ, nhờ người bán cho xem món hàng thật, nhờ người nhà hướng dẫn cách cài một chức năng trên điện thoại, nhờ bạn chỉ đường khi đang đứng giữa một ngã tư lạ. Những cuộc gọi này rất có ích, và chính vì là cuộc gọi vì việc nên càng cần gọn.
Với người bán hàng, thợ sửa chữa hay người làm dịch vụ, cuộc gọi video là lúc họ đang làm việc, có khi đang ở giữa cửa hàng đông khách. Nhắn trước: Chị cho em xem trực tiếp mẫu áo màu xanh qua video khoảng hai phút được không ạ? Lúc nào chị vắng khách em gọi. Họ chọn được lúc không có khách đứng chờ, mình cũng được phục vụ kỹ hơn.
Khi nhờ người khác xem giúp một thứ trong nhà mình, như chỗ tường nứt hay đồ điện hỏng, nên dọn sơ khung hình và báo người trong nhà trước. Người đang ngủ, đang thay đồ trong phòng bên không biết mình sắp lọt vào một cuộc gọi với người lạ.
Hỏi đường bằng video giữa phố thì đứng sát vào lề, tránh lối đi, không quay vào mặt người qua đường. Mình đang cần giúp, nhưng người đi bộ quanh mình không có nghĩa vụ xuất hiện trong cuộc gọi đó.
Gọi video nhóm và gọi vào nhóm chat
Nhiều ứng dụng cho phép bấm một nút gọi video cả nhóm. Với nhóm gia đình năm sáu người đã hẹn trước, đó là tiện. Với nhóm lớp phụ huynh hay nhóm công ty mấy chục người, một cuộc gọi nhóm không báo làm điện thoại của cả nhóm đổ chuông cùng lúc, nhiều người bắt máy trong tình trạng chưa sẵn sàng.
Muốn gọi video nhóm thì báo trước trong nhóm: thời gian, lý do, ai cần tham gia, ai không cần. Tối thứ Năm tám giờ, nhà mình gọi video bàn chuyện đám giỗ, ai bận cứ báo, mình ghi lại tóm tắt gửi sau. Câu cuối giúp người vắng mặt không thấy mình bị bỏ rơi.
Trong cuộc gọi nhóm, ai không nói thì tắt mic để tiếng ồn nhà mình không lấn tiếng người đang nói. Ai không tiện bật camera thì không nên bị ép, nhất là khi họ đang ở nơi làm việc hay đang chăm con nhỏ.
Tình huống khó: người lớn tuổi, trẻ nhỏ, người ở xa
Ông bà thường thích gọi video vì được nhìn mặt con cháu, và hay gọi bất chợt vào giờ con cháu đang làm việc. Thay vì từ chối liên tục, có thể hẹn với ông bà một giờ cố định mỗi ngày hoặc mỗi tuần. Ông bà có lịch để chờ, con cháu có giờ để chuẩn bị, cuộc gọi vì thế vui hơn hẳn những cuộc gọi bị cắt ngang.
Trẻ nhỏ cầm điện thoại của bố mẹ hay bấm gọi video lung tung cho người trong danh bạ. Nếu con mình lỡ gọi cho ai, nhắn xin lỗi ngay: Dạ cháu nhà em bấm nhầm, anh chị bỏ qua giúp em. Nếu là người khác gọi nhầm cho mình, nhắn lại nhẹ nhàng để họ biết mà kiểm máy của con.
Người ở xa khác múi giờ thì cần hẹn rõ cả ngày lẫn giờ theo giờ người nhận. Gọi video lúc người bên kia là ba giờ sáng thì dù thân mấy cũng là làm phiền.
Người làm ca đêm, người đang chăm người bệnh, người vừa sinh con là những người dễ bị cuộc gọi video bất ngờ làm khó nhất. Họ ngủ không theo giờ của số đông, và một hồi chuông có thể đánh thức cả em bé lẫn người bệnh. Với họ, nhắn tin chờ trả lời gần như luôn là cách tốt hơn gọi.
Còn khi có việc khẩn cấp thật, như người nhà gặp nạn hay cần người ra quyết định gấp, thì gọi điện thoại thường trước. Cuộc gọi thường bắt máy nhanh hơn, ít đòi hỏi người nhận phải chuẩn bị gì, và không ai phải nghĩ tới chuyện bật camera lúc đang rối.
Khi người khác gọi video bất ngờ, và khi chính mình lỡ gọi
Khi ai đó gọi video lúc mình không tiện, không bắt buộc phải nhận. Có thể từ chối rồi nhắn ngay: Em đang ở chỗ đông, mình nói qua điện thoại thường hoặc lát em gọi lại nhé. Hoặc bắt máy nhưng tắt camera và nói thẳng: Em tắt hình một chút nhé, em đang chưa tiện. Câu nói rõ ràng mà không trách ai, và người gọi vẫn được nghe giọng mình, việc vẫn được giải quyết.
Nếu chính mình lỡ gọi video cho người không quen gọi video, hoặc lỡ tay bấm nút video thay vì nút gọi thường, tắt ngay và nhắn: Em bấm nhầm nút video, xin lỗi anh/chị, em gọi thường lại được không ạ? Nếu người kia đã bắt máy trong tình trạng chưa sẵn sàng, đừng bình phẩm gì về cảnh bên đó, chỉ nói việc và kết thúc nhanh.
Một chuyện tế nhị hơn: lỡ thấy trong khung hình điều người ta không muốn ai thấy, như người nhà đang ốm, nhà cửa bề bộn, một cuộc cãi vã, thì coi như không thấy. Không hỏi thêm, không kể lại với người khác. Người kia sẽ biết ơn sự im lặng đó hơn mọi lời xin lỗi.
Nếu đã thành thói quen gọi video bất chợt cho một người và chợt nhận ra họ hay bắt máy trong vẻ ngại ngùng, đổi cách luôn từ lần sau: nhắn trước, hẹn giờ. Không cần tuyên bố gì, người kia sẽ nhận ra và thấy nhẹ nhõm.
Câu hỏi thường gặp
Gọi video cho bạn thân có cần hỏi trước không?
Nếu hai người đã quen gọi nhau bất chợt thì không cần. Nhưng nếu gọi vào giờ làm việc hoặc giờ khuya, nhắn một dòng hỏi trước vẫn là cách tôn trọng nhau dù thân tới đâu.
Từ chối cuộc gọi video có bị coi là bất lịch sự?
Không, nếu sau đó nhắn lại lý do và đề nghị cách khác như gọi thường hay hẹn giờ khác. Người gọi hiểu là mình không tiện chứ không phải không muốn nói chuyện.
Gọi video trên xe buýt có được không?
Nên tránh. Nếu buộc phải gọi, đeo tai nghe, nói nhỏ, quay camera về phía không có người và giữ thật ngắn. Tốt nhất là nhắn tin hẹn gọi lại khi xuống xe.
Có nên chụp màn hình cuộc gọi video rồi đăng lên mạng?
Chỉ khi mọi người trong khung hình đồng ý. Ảnh chụp cuộc gọi thường cho thấy nhà cửa, trang phục ở nhà, trẻ nhỏ, những thứ người ta không định công khai.
Gọi video cho khách hàng, đối tác lần đầu nên làm thế nào?
Hẹn trước giờ và nội dung qua tin nhắn, hỏi họ muốn gọi video hay gọi thường. Chọn chỗ yên tĩnh, phông nền gọn, đến đúng giờ và giữ đúng thời lượng đã hẹn.
Đi thăm người bệnh có nên gọi video cho người nhà khác cùng xem?
Hỏi chính người bệnh trước. Nếu họ đồng ý, quay camera tránh giường bên cạnh và người bệnh khác, nói nhỏ và giữ cuộc gọi ngắn để không làm phiền cả phòng.