SongDung.comSống Đúng
Trên xe buýt, tàu điện và xe khách

Đưa con nhỏ đi xe buýt, tàu điện: xe đẩy, chỗ ngồi, con khóc và giữ con không chạy

Đi xe buýt, tàu điện cùng con nhỏ: chọn giờ vắng, gấp xe đẩy hoặc giữ ở khu riêng, cho con ngồi lòng hoặc đứng sát mình, dỗ con khóc sớm và dặn con trước khi lên xe.

A parent seen from behind holding a toddler by the hand on a calm metro platform, a folded stroller beside them, soft mid-morning daylight, medium wide shot

Đi xe buýt, tàu điện cùng con nhỏ, việc của cha mẹ là giữ con an toàn và giữ con trong phạm vi chỗ của mình: chọn giờ vắng nếu được, gấp xe đẩy hoặc để ở khu riêng, cho con ngồi lòng hoặc đứng sát mình, có tay bám. Con khóc thì dỗ sớm chứ không đợi; dặn con vài điều trước khi lên xe để con biết mình sắp ở chỗ đông người.

Không có gì đáng ngại khi đưa con đi phương tiện công cộng; trẻ học cách sống cạnh người lạ chính từ những chuyến xe như vậy. Cái khó là người lớn thường đi một mình hai tay ôm con, một vai đeo túi bỉm sữa, và chưa biết đặt xe đẩy chỗ nào, cho con ngồi ghế nào, làm gì khi con khóc thét giữa chuyến. Bài này dành cho cha mẹ, ông bà và người trông trẻ, đồng thời nói luôn những người xung quanh có thể giúp ra sao mà không làm cha mẹ ngại.

Vì sao trẻ nhỏ cần được giữ sát người lớn trên xe

Trẻ nhỏ đứng thấp, không với tới tay vịn, và chưa biết đoán trước cú phanh. Một cú phanh gấp với người lớn chỉ là chao người; với đứa trẻ ba tuổi đứng không bám, đó là cú ngã đập đầu vào thành ghế. Vì vậy chuẩn mực đầu tiên không phải là phép lịch sự mà là an toàn: con luôn trong tầm tay của người lớn.

Lý do thứ hai là khoảng cách với người lạ. Trẻ hay tò mò sờ vào túi, vào tóc, vào điện thoại của người ngồi cạnh, hay đá chân vào ghế phía trước. Người lớn thường thấy dễ thương, nhưng không phải ai cũng vậy: có người đang mệt, đang ốm, có người không thích bị chạm vào. Giữ con trong phạm vi chỗ của mình là tôn trọng cả hai phía.

Lý do thứ ba là lối đi chung. Xe đẩy mở rộng, túi đồ của trẻ, con chạy tới chạy lui đều chiếm lối của người khác lên xuống. Trên tàu điện, cửa tự động đóng nhanh; một đứa trẻ chạy về phía cửa lúc cửa sắp đóng là tình huống nguy hiểm nhất mà cha mẹ cần tránh.

Chuẩn bị và làm đúng trong chuyến đi

Phần lớn chuyện khó trên xe được giải quyết từ trước khi ra khỏi nhà:

  1. Chọn giờ vắng nếu có thể. Tránh giờ đi làm, giờ tan tầm. Xe vắng thì con có ghế ngồi, cha mẹ có chỗ đặt xe đẩy, mọi người đều thoải mái hơn.
  2. Gọn đồ vào một túi đeo chéo hoặc ba lô. Hai tay của người lớn phải rảnh để một tay giữ con, một tay bám.
  3. Dặn con trước khi lên xe. "Lên xe con nắm tay mẹ, ngồi yên, nói nhỏ thôi nhé, xe có các bác đang nghỉ". Trẻ ba bốn tuổi đã hiểu và làm theo khá tốt nếu được dặn trước.
  4. Lên xe: người lớn bế con hoặc dắt con lên trước, xe đẩy gấp lại. Nếu xe đẩy không gấp được, chọn cửa có khu để xe đẩy, xe lăn và báo tài xế đợi một chút.
  5. Ngồi: cho con ngồi lòng hoặc ngồi phía trong, sát cửa sổ. Người lớn ngồi phía lối đi để chắn. Con ngồi riêng thì dặn không đứng lên ghế, không đá ghế trước.
  6. Đứng: cho con đứng giữa hai chân mình, con bám vào chân hoặc cột thấp. Một tay bạn đặt trên vai con, tay kia bám tay vịn.
  7. Xuống: chuẩn bị trước một trạm, bế hoặc nắm tay con, không để con tự bước xuống trước. Khe giữa tàu và sân ga hay bậc xe buýt đều cao với trẻ.

Mang theo một món đồ chơi nhỏ không phát tiếng, một quyển sách tranh mỏng, hay một túi bánh ít vụn; trẻ có việc để làm thì ít quấy hơn hẳn.

Xe đẩy: gấp hay để nguyên, đặt ở đâu

Xe buýt đông thì nên gấp xe đẩy. Gấp lại, dựng sát vách hoặc kẹp giữa hai chân, một tay giữ. Xe đẩy mở rộng giữa lối trên xe đông vừa chắn lối, vừa dễ trôi khi phanh.

Xe có khu dành cho xe lăn, xe đẩy thì dùng khu đó. Kéo phanh bánh xe đẩy, quay xe song song với chiều chạy, tay luôn giữ cần. Nếu có người đi xe lăn lên, khu đó ưu tiên cho họ trước, vì xe lăn không gấp lại được; bạn gấp xe đẩy và bế con.

Con đang ngủ trong xe đẩy thì có thể giữ nguyên. Khi xe không quá đông và bạn đứng ở chỗ không chắn cửa. Nếu xe bắt đầu đông dần, chuẩn bị bế con lên trước trạm đông nhất.

Xe đẩy đi thang máy, không đi thang cuốn ở ga. Thang cuốn với xe đẩy rất dễ lật. Ga tàu điện thường có thang máy; nếu phải chờ lâu, chờ vẫn an toàn hơn.

Đồ treo trên cần xe đẩy dễ làm xe lật khi gấp. Tháo túi ra trước khi gấp, đeo lên vai; xe đẩy nhẹ đi thì gấp và cầm cũng dễ hơn nhiều.

Khi con khóc, quấy hoặc đòi chạy

Trẻ nhỏ khóc trên xe là chuyện bình thường, không ai có lỗi. Điều người xung quanh để ý là cha mẹ có đang cố dỗ hay không. Dỗ sớm từ khi con mới bắt đầu nhăn nhó dễ hơn nhiều so với dỗ khi con đã khóc thét: cho con uống nước, đổi tư thế bế, chỉ cho con xem cảnh ngoài cửa sổ, đưa món đồ chơi quen.

Nếu con khóc mãi không nín, đưa con đứng ra khu ít người hơn, như cuối xe hay đầu toa tàu. Nếu đi ngắn, có thể xuống trạm tới, dỗ con nín rồi đi chuyến sau. Đó không phải là thua, mà là chọn cách ít mệt nhất cho cả mẹ lẫn con.

Con đòi chạy trong toa tàu hay đứng lên ghế: giữ con lại ngay, nói ngắn và nhẹ "Trên xe mình ngồi yên, xuống xe mẹ cho con chạy". Hứa thì giữ lời: khi xuống xe cho con chạy một lúc ở chỗ an toàn. Trẻ học rất nhanh khi lời hứa được giữ.

Không nên dỗ con bằng video bật tiếng to; nếu cho con xem, tắt tiếng hoặc dùng tai nghe trẻ em. Cũng không nên dọa con bằng người lạ "Khóc nữa chú kia bắt", vừa làm con sợ người lạ vô cớ, vừa làm người được nhắc tên khó xử.

Người xung quanh: giúp thế nào cho đúng

Thấy người lớn bế con nhỏ hay dắt trẻ lên xe đông, nhường ghế là cách giúp thiết thực nhất, kể cả khi bạn không ngồi ghế ưu tiên. Một câu "Chị ngồi đây cho bé ngồi" và đứng dậy là đủ.

Giúp nhấc xe đẩy lên bậc xe buýt là việc nhiều cha mẹ cần nhưng ngại nhờ. Hỏi trước "Chị có cần em xách giúp xe không?", đợi họ đồng ý rồi mới cầm. Đừng tự bế con của người khác; nhiều cha mẹ thấy bất an khi người lạ chạm vào con mình, dù với ý tốt.

Khi đứa trẻ khóc, điều giúp nhất thường là không làm gì cả: không nhìn chằm chằm, không thở dài, không bình luận về cách dỗ con. Một nụ cười trấn an với cha mẹ đang lúng túng có giá trị hơn nhiều lời khuyên.

Nếu đứa trẻ đá vào ghế bạn hay sờ vào đồ của bạn, nói với cha mẹ chứ không nói thẳng với trẻ bằng giọng gắt: "Chị ơi, bé đá vào ghế em một chút". Cha mẹ sẽ xử lý. Không chụp ảnh hay quay trẻ con nhà người khác trên xe, kể cả khi thấy đáng yêu.

Đi xe cùng con: nên và tránh

Bảng gom các tình huống hay gặp nhất khi cha mẹ đưa con nhỏ đi xe buýt, tàu điện:

Tình huốngNênTránhVì sao
Lên xe đôngBế con, gấp xe đẩyĐẩy xe đẩy mở vào giữa lốiChắn lối, xe đẩy dễ trôi khi phanh
Con ngồiNgồi phía trong, người lớn ngồi phía lốiCho con đứng trên ghế nhìn ra cửaPhanh gấp là ngã
Con đứngĐứng giữa hai chân bạn, có chỗ bámĐể con đứng một mình giữa lốiCon không với tới tay vịn
Con khócDỗ sớm, đổi tư thế, cho uống nướcMở video tiếng to, dọa conTiếng ồn lan cả xe, con sợ người lạ
Ở ga tàuĐi thang máy, nắm tay con ở cửa tàuĐể con chạy trước tới cửaCửa tự động đóng nhanh
Con chạm vào người lạKéo tay con lại, xin lỗi người đóCười cho quaKhông phải ai cũng muốn bị chạm vào

Nếu bạn là ông bà đưa cháu đi xe lần đầu, cứ nhờ tài xế hay phụ xe đợi một chút khi lên xuống; phần lớn họ sẵn lòng khi được báo trước.

Khi chính mình lỡ để con làm phiền người khác

Con làm đổ sữa lên quần áo người ngồi cạnh: xin lỗi ngay, đưa khăn, hỏi họ có cần mình hỗ trợ gì không. Không cần mắng con trước mặt mọi người cho người kia thấy; việc của bạn lúc đó là gỡ chuyện với người lớn, chuyện của con nói sau khi xuống xe.

Con khóc suốt chuyến dài: khi xuống xe, nói một câu với người ngồi cạnh "Em xin lỗi, hôm nay bé mệt quá". Hầu hết người nghe đều đáp lại thông cảm; nhiều người cũng từng là cha mẹ.

Con nói câu vô tư nhưng làm người khác ngượng, như hỏi to về ngoại hình của ai đó: xin lỗi người đó một câu ngắn, và về nhà giải thích với con vì sao không nên nói vậy. Đó là lúc tốt nhất để dạy con, vì con vừa thấy tận mắt.

Về pháp lý, không có quy định cấm mang trẻ nhỏ đi phương tiện công cộng; các tuyến thường có quy định riêng về vé trẻ em, xe đẩy và hành lý, do văn bản hiện hành và nội quy của đơn vị vận hành quy định, bạn tra trên cổng thông tin chính thức trước khi đi.

Câu hỏi thường gặp

Mấy tuổi thì trẻ đi xe buýt có thể ngồi ghế riêng?

Không có mốc cố định; trẻ ngồi vững, biết bám và chịu ngồi yên thì ngồi ghế riêng được, người lớn ngồi sát phía lối đi. Trẻ còn quá nhỏ thì ngồi lòng an toàn hơn khi phanh gấp.

Xe đẩy em bé có được mang lên xe buýt không?

Phần lớn các tuyến cho mang xe đẩy, thường yêu cầu gấp gọn khi xe đông. Xe có khu dành cho xe lăn, xe đẩy thì dùng khu đó, kéo phanh bánh, tay luôn giữ cần, và ưu tiên người đi xe lăn.

Con khóc mãi trên tàu điện thì có nên xuống ga không?

Nếu đã thử dỗ mà con vẫn khóc to và bạn không vội, xuống ga kế tiếp, dỗ con nín rồi đi chuyến sau là cách nhẹ nhàng cho cả hai mẹ con. Không ai bắt buộc phải làm vậy; đó là tuỳ bạn.

Người lạ muốn bế giúp con mình thì nên từ chối thế nào?

Cảm ơn và từ chối nhẹ: "dạ cảm ơn cô, bé hơi lạ người, em bế được ạ". Nếu cần giúp, nhờ họ xách đồ hoặc giữ xe đẩy thay vì bế con.

Có nên cho con xem điện thoại trên xe để con ngồi yên không?

Được nếu tắt tiếng hoặc dùng tai nghe trẻ em. Nhưng nên xen kẽ với việc cho con nhìn ra cửa sổ, kể con nghe đang đi qua đâu; chuyến xe cũng là lúc con học cách ở cạnh người lạ.

Thấy trẻ con nhà người khác đá vào ghế mình thì làm sao?

Nói với cha mẹ của bé, giọng bình thường, như "chị ơi bé đá vào ghế em một chút". Không mắng trẻ, không chụp ảnh hay quay lại. Cha mẹ thường xử lý ngay khi được báo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138