SongDung.comSống Đúng
Trên xe buýt, tàu điện và xe khách

Đi tàu hoả giường nằm chung khoang với người lạ: giường, đèn, đồ đạc và giờ ngủ

Chung khoang tàu hoả với người lạ: chào một câu, xếp đồ đúng phần, hỏi trước khi ngồi giường dưới, thống nhất giờ tắt đèn, giữ khoang thoáng và dọn sạch khi xuống.

A compartment of an overnight train with four berths, a traveler seen from behind quietly arranging luggage under a lower berth, soft lamp light at evening, medium shot

Chung khoang tàu hoả với người lạ, chuẩn mực là coi khoang như một căn phòng nhỏ ở chung: chào nhau một câu khi vào, xếp đồ đúng phần của mình, hỏi trước khi ngồi nhờ giường dưới, thống nhất giờ tắt đèn và giữ khoang thoáng. Giường dưới ban ngày thường là chỗ ngồi chung; tới giờ ngủ thì trả lại cho người có vé.

Khoang giường nằm bốn hay sáu người là không gian kỳ lạ: những người không quen nhau phải ăn, ngủ, thay áo, nói chuyện điện thoại trong vài mét vuông suốt một đêm, có khi hai ngày. Không có nhân viên đứng trong khoang nhắc nhở; mọi chuyện do bốn sáu người tự xếp với nhau. Bài này nói về những điểm hay vênh nhất: giường dưới và giường trên, đèn, cửa khoang, đồ ăn, và cách mở lời khi cần thống nhất.

Vì sao khoang tàu cần quy ước riêng

Khác xe khách, khoang tàu là một căn phòng có cửa. Cửa đóng lại thì mọi thứ trong khoang, từ mùi đồ ăn, tiếng nói, ánh đèn đến nhiệt độ điều hoà, đều là của chung bốn sáu người. Không ai có thể quay đi hay đổi chỗ như trên xe buýt.

Thứ hai là thời gian dài và lịch sinh hoạt khác nhau. Có người lên tàu lúc chín giờ tối và muốn ngủ ngay, có người lên lúc nửa đêm, có người xuống lúc bốn giờ sáng. Nếu không ai nhường ai, người dậy sớm bật đèn, người thức khuya mở điện thoại, và cả khoang không ai ngủ được trọn.

Thứ ba là quyền trên chỗ của mình. Giường dưới được mua với giá cao hơn vì tiện ngồi và tiện ngủ; người mua nó có quyền nằm khi họ muốn. Nhưng giường trên thì không có chỗ ngồi thẳng lưng, nên ban ngày người giường trên thường cần ngồi nhờ phía dưới. Quy ước chung giúp hai quyền này không giẫm lên nhau.

Cuối cùng là sự an tâm. Ngủ cạnh người lạ, nhất là với phụ nữ đi một mình, người lớn tuổi hay cha mẹ có con nhỏ, cần cảm giác rằng mọi người trong khoang đều biết giữ khoảng cách. Những phép tắc nhỏ như chào hỏi, hỏi trước khi ngồi, thay đồ ở nhà vệ sinh chính là cách để mỗi người báo cho người khác biết mình là người đi cùng đáng tin.

Từ lúc vào khoang tới lúc ngủ: làm đúng từng việc

Thứ tự dưới đây theo đúng nhịp của một chuyến tàu đêm:

  1. Vào khoang chào một câu. "Em chào cả nhà, em giường trên bên này ạ". Không cần nói thêm, nhưng câu này cho mọi người biết bạn là ai và chỗ nào của bạn.
  2. Xếp đồ đúng phần. Vali lớn để gầm giường dưới hoặc giá trên cửa khoang theo phần chỗ của mình; đồ nhỏ để đầu giường. Không để vali chắn lối đi giữa khoang.
  3. Hỏi trước khi ngồi giường dưới. "Cô cho cháu ngồi nhờ một lúc được không ạ". Ngồi ở mép giường, không nằm, không gác chân lên chăn gối của người ta.
  4. Thống nhất giờ tắt đèn. Khoảng chín, mười giờ, hỏi chung "Mọi người định ngủ chưa ạ, mình tắt đèn lúc mấy giờ cho tiện". Người thức sau dùng đèn đầu giường.
  5. Trước khi ngủ, trả giường dưới. Người giường trên lên giường mình, người giường dưới có chỗ nằm duỗi chân.
  6. Người xuống ga sớm báo trước. "Bốn giờ em xuống ga, em sẽ xếp đồ sẵn từ tối để sáng đỡ ồn". Sáng ra dậy nhẹ, không bật đèn lớn.

Việc thứ tư hay bị bỏ qua nhất, vì ai cũng ngại hỏi. Nhưng một câu hỏi lúc chín giờ tối tiết kiệm cho cả khoang cả đêm khó chịu.

Đồ ăn, điều hoà, cửa khoang và thay đồ

Ăn trong khoang thì chọn món ít mùi và mời một câu. Ăn đồ khô, trái cây, bánh; nếu ăn cơm hộp thì mở cửa khoang ra cho thoáng. Mời một câu "Mọi người ăn với cháu cho vui" là phép tắc quen thuộc trên tàu, nhận hay không là tuỳ người, không ai bị bắt buộc.

Điều hoà và quạt hỏi chung. Có người lạnh, có người nóng. Trước khi chỉnh, hỏi "Mọi người thấy lạnh không, em chỉnh nhẹ xuống nhé". Người hay lạnh thì mang thêm áo khoác thay vì đòi tắt hẳn.

Cửa khoang ban đêm nên đóng, ban ngày tuỳ khoang. Đóng cửa ban đêm giữ đồ an toàn và bớt tiếng ồn hành lang. Ban ngày nếu có người muốn mở cho thoáng, cứ hỏi nhau. Người cuối cùng ra khỏi khoang khi mọi người ngủ nên khép cửa lại.

Thay đồ ở nhà vệ sinh, không thay trong khoang. Khoang có người khác giới, người lớn tuổi, trẻ nhỏ. Thay áo ở nhà vệ sinh của toa, quay về rồi mới cất đồ.

Đồ quý giữ bên người. Ví, điện thoại, giấy tờ để trong túi nhỏ cạnh gối hoặc đeo trong người khi ngủ. Không phải vì nghi ngờ người cùng khoang, mà vì khoang có người ra vào và cửa không phải lúc nào cũng khoá.

Ngoại lệ: người già, người có con nhỏ và khi giường bị vênh

Người lớn tuổi mua phải vé giường trên thường rất khó trèo lên. Nếu bạn có vé giường dưới và sức khoẻ ổn, đề nghị đổi là một việc tử tế: "Bác ơi, bác nằm giường dưới đi, cháu lên trên cho". Đây là đề nghị chứ không phải bổn phận; nếu bạn cũng đang cần giường dưới vì lý do sức khoẻ, không đổi cũng không sai.

Người đi với trẻ nhỏ thường cần giường dưới để con không ngã và để dỗ con ban đêm. Họ có thể nhờ đổi; người được nhờ có quyền từ chối nhẹ nhàng nếu có lý do của mình.

Khi hai người cùng cần một thứ, như cùng muốn tắt đèn sớm nhưng một người phải làm việc gấp trên máy tính, cách gỡ là tìm điểm giữa: người làm việc dùng đèn đầu giường, hạ sáng màn hình, đeo tai nghe; người muốn ngủ dùng bịt mắt. Không ai phải nhường trọn.

Có trường hợp người lạ trong khoang có hành vi làm bạn bất an, như uống rượu nhiều, nói lời khiếm nhã, hay cứ ngồi sát giường bạn. Lúc đó đừng cố chịu; tới tìm nhân viên toa ngay, xin đổi khoang hoặc nhờ họ nhắc. Nếu có nguy hiểm, gọi 113.

Khi người cùng khoang làm phiền: nói thế nào

Người ngồi lâu trên giường dưới của bạn khi bạn đã muốn nằm: "Anh ơi, em hơi mệt, em xin phép nằm nghỉ nhé". Không cần nói thẳng "đây là giường của em"; người kia sẽ hiểu và đứng dậy.

Người nói chuyện điện thoại to sau giờ tắt đèn: "Chị ơi, chị ra hành lang nói giúp em được không, cả khoang ngủ rồi". Gợi ý một chỗ khác để họ nói dễ chịu hơn là chỉ yêu cầu dừng.

Người bật đèn lớn lúc nửa đêm hay sáng sớm: "Em xin lỗi, anh dùng đèn đầu giường giúp em được không". Hầu hết mọi người chỉ là không biết có đèn nhỏ.

Nếu đã nhắc mà không được, hoặc chuyện có dấu hiệu gây gổ, nhờ nhân viên toa. Nhân viên có thể nhắc chung cả khoang theo nội quy của tàu, hoặc sắp xếp đổi chỗ nếu toa còn giường trống. Đừng chụp ảnh hay quay người cùng khoang để đăng lên mạng kể tội; họ chỉ là người đi cùng một chuyến với bạn.

Khi chính mình lỡ làm phiền cả khoang

Trên tàu đêm, gần như ai cũng sẽ có lúc làm phiền người khác mà không cố ý: điện thoại rung lúc ba giờ sáng, túi ni lông sột soạt khi tìm đồ, trèo xuống giường giẫm trúng mép giường người ta, hay ngáy to. Chuẩn mực không phải là không bao giờ làm phiền, mà là nhận ra và gỡ đúng lúc.

Với tiếng ồn bất ngờ như chuông điện thoại, tắt ngay và nói khẽ "Em xin lỗi" nếu có người thức. Với việc phải làm lúc mọi người ngủ như xếp đồ xuống ga sớm, chuẩn bị từ tối hôm trước để sáng chỉ cần cầm túi đi; dùng túi vải thay túi ni lông vì túi vải không kêu.

Ngáy là chuyện không tự kiểm soát được. Nếu bạn biết mình hay ngáy to, nên nói trước với cả khoang một câu nhẹ nhàng "Cháu hay ngáy, ai khó ngủ thì cứ gọi cháu nằm nghiêng nhé". Câu nói đó biến một điều khó chịu thành chuyện cả khoang cùng cười được, và cho người khác quyền đánh thức bạn mà không ngại.

Nếu bạn lỡ ngồi giường dưới quá lâu, lỡ để đồ ăn có mùi trong khoang, hay lỡ nói chuyện điện thoại to, người khác nhắc thì đáp "Dạ em xin lỗi, em không để ý" và sửa luôn. Sáng ra chào cả khoang một câu trước khi xuống tàu; người cùng khoang thường nhớ câu chào cuối hơn là chuyện lúc tối.

Giường dưới và giường trên: ai được gì

Hai loại vé, hai kiểu quyền. Bảng dưới gom những gì hai bên thường mong đợi ở nhau:

ChuyệnNgười giường dướiNgười giường trên
Ban ngàyCho ngồi nhờ ở mép giường nếu thoải máiHỏi trước khi ngồi, ngồi mép, không nằm
Giờ ănChia bàn nhỏ dùng chungĂn ở bàn chung, dọn sạch sau khi ăn
Tới giờ ngủĐược nằm, có quyền nhờ người ngồi trả chỗLên giường mình khi giường dưới muốn ngủ
Hành lýDùng gầm giường theo phần mìnhDùng giá trên cao hoặc phần gầm được chia
Ban đêmGiữ lối dưới thông cho người trèo xuốngTrèo nhẹ, đặt chân vào bậc, không giẫm giường dưới
Xuống tàuGấp chăn, mang rác theoGấp chăn, kiểm tra đồ rơi xuống giường dưới

Bảng này là thói quen chung, không phải luật; khoang nào cũng có thể tự thống nhất khác đi, miễn là cả khoang cùng đồng ý. Về pháp lý, nội quy đi tàu và quy định hiện hành có các điều về trật tự, hút thuốc và an toàn trên tàu; mức cụ thể bạn tra trên cổng thông tin chính thức.

Câu hỏi thường gặp

Người giường trên có được ngồi giường dưới ban ngày không?

Theo thói quen chung thì được, vì giường trên không có chỗ ngồi thẳng lưng. Nhưng nên hỏi trước, ngồi ở mép, không nằm, và tới giờ ngủ hay khi người giường dưới mệt thì trả chỗ ngay.

Mấy giờ thì nên tắt đèn trong khoang tàu?

Không có giờ cố định, thường khoảng chín đến mười giờ tối. Cách tốt nhất là hỏi chung cả khoang và thống nhất; người thức muộn dùng đèn đầu giường, hạ sáng màn hình.

Có nên mời người cùng khoang ăn đồ của mình không?

Mời một câu là phép tắc quen thuộc và tạo không khí dễ chịu. Người kia nhận hay từ chối đều bình thường. Nếu từ chối, đừng nài; nhiều người không ăn đồ của người lạ vì lý do sức khoẻ.

Người lớn tuổi mua vé giường trên có nên nhường giường dưới không?

Nhường là việc tử tế nếu bạn khoẻ, nhưng không phải bổn phận. Nếu bạn cũng cần giường dưới vì sức khoẻ, có thể nhờ nhân viên toa xem còn giường dưới trống để đổi cho bác.

Thấy người cùng khoang uống rượu, lời lẽ khó chịu thì làm gì?

Đừng tranh cãi trong khoang. Ra ngoài tìm nhân viên toa, xin nhắc hoặc đổi khoang. Giữ đồ quý bên người. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm, báo ngay nhân viên tàu và gọi 113.

Xuống ga lúc sáng sớm thì chuẩn bị thế nào cho đỡ ồn?

Xếp đồ sẵn từ tối, để giày và áo khoác ở chỗ dễ lấy, đặt báo thức rung. Sáng dậy dùng đèn đầu giường hoặc đèn điện thoại chiếu xuống, mở cửa khoang nhẹ và khép lại khi ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138