SongDung.comSống Đúng
Đường phố, vỉa hè và lối đi chung

Vứt rác nơi công cộng khi không thấy thùng rác: cầm theo tới đâu, bỏ vào đâu

Không thấy thùng rác thì giữ rác lại tới thùng gần nhất hoặc mang về. Cách gói rác gọn, những thứ nhỏ hay bị coi là không phải rác và nhắc người khác cho êm.

Top-down view of hands folding a used paper cup and tissue into a small cloth pouch on a park bench, morning sunlight filtering through trees, a sidewalk in soft focus

Không thấy thùng rác thì rác vẫn là của mình: giữ lại trong túi, trong tay tới thùng rác gần nhất, hoặc mang về nhà. Đặt chiếc cốc nhựa lên bậu tường, nhét giấy ăn vào khe ghế đá hay thả que xiên xuống gốc cây đều là vứt rác, chỉ là vứt một cách lịch sự hơn.

Tình huống quen thuộc: bạn vừa uống xong cốc trà sữa trên đường đi bộ, tay còn cầm tờ giấy ăn dính dầu từ ổ bánh mì, nhìn quanh không thấy thùng rác nào trong cả đoạn phố dài. Ngay bên cạnh, trên bậu cửa sổ một ngôi nhà, đã có sẵn hai chiếc cốc ai đó để lại. Rất dễ đặt cốc của mình vào đó cho "có đôi có cặp". Nhưng chiếc cốc đó sẽ có người phải nhặt: chủ nhà, người quét đường, hoặc không ai cả, và nó trôi xuống cống trong trận mưa đầu tiên.

Vì sao rác nhỏ lại là chuyện lớn

Lý do dễ thấy nhất là vệ sinh. Cốc nhựa còn nước ngọt hút kiến, ruồi; hộp xốp đựng đồ ăn thừa bốc mùi sau vài giờ nắng; giấy ăn dính dầu bị chó mèo bới tung ra. Chỗ có một món rác thì chỉ sau một buổi đã thành chỗ có cả đống, vì người sau thấy người trước bỏ ở đó.

Lý do ít ai nghĩ tới là ngập nước. Rác nhỏ trên vỉa hè sẽ theo nước mưa trôi về miệng cống. Túi ni lông, cốc nhựa, ống hút mắc lại ở song chắn rác, nước không thoát được và cả con phố ngập sau một trận mưa không lớn. Người ở cuối dốc chịu hậu quả của rác người khác thả ở đầu dốc.

Rồi đến người dọn. Người quét rác làm việc lúc khuya hoặc sáng sớm, cúi nhặt từng que xiên, từng vỏ hạt kẹt trong khe gạch. Mỗi món rác vứt xuống là thêm một lần cúi người của một người mình không biết mặt.

Cuối cùng là chuyện làm gương. Trẻ con học cách đối xử với không gian chung bằng cách nhìn người lớn. Một lần bố mẹ thả vỏ kẹo xuống đường là con hiểu rằng đường phố là chỗ để bỏ rác, dù trước đó đã được dặn mười lần điều ngược lại.

Không thấy thùng rác: làm thế nào cho gọn

Giữ rác lại không khó nếu chuẩn bị một chút và có thứ tự rõ ràng:

  1. Mang theo một túi nhỏ để đựng rác: túi vải gấp gọn, túi giấy, hoặc chiếc túi ni lông của lần mua hàng trước. Để sẵn trong cặp, trong cốp xe.
  2. Gói rác ướt trước khi cất: dốc hết nước còn lại trong cốc ở rãnh thoát nước hoặc gốc cây, bẹp cốc lại, bọc giấy ăn bẩn vào trong, que xiên bẻ đôi bọc trong giấy để không đâm thủng túi.
  3. Để rác ở ngăn riêng, xa đồ ăn và giấy tờ của mình.
  4. Đi tiếp và để ý thùng rác ở những chỗ hay có: cửa hàng tiện lợi, trạm xe buýt, cổng công viên, khu ăn uống. Hỏi người bán hàng nơi mình vừa mua: "Chị cho em gửi cái cốc này vào thùng rác của quán được không ạ?" Hầu hết đều đồng ý.
  5. Tới nơi làm việc hoặc về nhà thì bỏ vào thùng, phân loại nếu nơi đó có thùng phân loại: chai nhựa, lon riêng; đồ ăn thừa riêng; giấy bẩn và đồ còn lại riêng.
  6. Giặt hoặc thay túi đựng rác định kỳ để nó không thành thứ mình ngại mang theo.
  7. Đi xe máy thì treo một túi nhỏ ở móc xe hoặc để trong cốp; cầm rác bằng tay khi lái là lý do khiến nhiều người thả nó xuống đường ở ngã tư đầu tiên.

Thói quen này đặc biệt có ích khi đi dã ngoại, đi biển hay đi lễ hội, những nơi thùng rác luôn đầy trước giờ trưa. Mang rác của mình về là cách chắc chắn nhất để nó không nằm lại.

Những thứ hay bị coi là "không phải rác"

Cốc, chai đặt lên bậu tường, cột điện, yên xe người khác. Trông như không vứt xuống đất, nhưng vẫn là để rác lại cho người khác dọn. Chủ nhà mở cửa sổ ra thấy một hàng cốc nhựa của người lạ.

Giấy ăn nhét vào khe ghế đá, gốc cây, chậu cây công cộng. Khuất mắt nhưng mưa xuống thì nát ra, bám vào đất và rễ cây.

Vỏ hạt, vỏ trái cây. Nhiều người nghĩ vỏ hạt dưa, vỏ hướng dương, vỏ chuối "tự phân huỷ". Trên vỉa hè lát gạch, chúng không phân huỷ được mà kẹt trong khe, trơn trượt và hút côn trùng.

Khẩu trang, găng tay dùng một lần. Đây là loại rác cần cẩn thận nhất vì có thể mang mầm bệnh; gấp mặt bẩn vào trong, bỏ vào túi riêng và vào thùng rác có nắp.

Kẹo cao su. Nhả xuống vỉa hè thì dính chặt vào gạch hàng năm trời; gói vào mẩu giấy rồi giữ lại.

Tờ rơi vừa được phát. Không cần thì từ chối ngay từ đầu bằng một cái lắc đầu nhẹ; nhận rồi thả xuống cách đó vài bước là thêm rác cho chính con phố đó.

Đầu lọc thuốc lá. Nhỏ nhưng là một trong những thứ rác nhiều nhất trên đường phố, và chứa chất độc ngấm vào nước. Người hút thuốc nên mang theo hộp đựng tàn nhỏ.

Khạc nhổ, xì mũi và những thứ từ cơ thể

Có những thứ không phải rác theo nghĩa thông thường nhưng lại ảnh hưởng tới người khác nhiều hơn rác. Khạc nhổ xuống vỉa hè, xì mũi xuống đường hay đi vệ sinh ở góc tường là những việc làm người đi qua khó chịu nhất, và cũng có thể lây bệnh đường hô hấp khi nắng lên làm khô rồi gió cuốn đi.

Cách làm đúng không phức tạp: mang theo khăn giấy, cần khạc hay xì mũi thì quay mặt khỏi người khác, dùng khăn giấy, gói lại và giữ trong túi rác của mình tới khi gặp thùng. Đang bị cảm, ho nhiều thì đeo khẩu trang khi ra đường đông người.

Đi cùng trẻ nhỏ mà con cần đi vệ sinh gấp ở nơi không có nhà vệ sinh công cộng: hỏi mượn nhà vệ sinh của quán ăn, cửa hàng gần đó, nói rõ con còn nhỏ, phần lớn người bán sẽ giúp. Chỉ khi thật bất khả kháng mới tìm góc khuất, xa cửa nhà người khác, và dọn sạch bằng giấy, nước mang theo.

Người lớn tuổi có bệnh, người phải đi vệ sinh nhiều lần cũng gặp khó khăn tương tự. Tìm sẵn nhà vệ sinh công cộng, quán xá trên lộ trình trước khi đi xa là cách tránh tình huống khó xử.

Khi người khác vứt rác: nhắc thế nào, khi nào để qua

Nhắc người lạ chuyện vứt rác là việc khó, vì người bị nhắc dễ cảm thấy bị bắt lỗi trước đám đông. Cách nhẹ nhàng nhất là đưa ra một lối thoát: "Anh ơi, thùng rác ở ngay đầu kia kìa, anh có cần em cầm hộ ra không?" Câu đó vừa nhắc vừa giúp.

Nếu người đó vô tình đánh rơi rác mà không biết, chỉ cần báo: "Chị ơi, chị rơi tờ giấy kìa." Người ta thường quay lại nhặt và cảm ơn.

Với trẻ con nhà người khác, đừng mắng. Nói với bố mẹ, hoặc nói với chính đứa trẻ bằng giọng vui: "Cháu ơi, cái vỏ kẹo này cho vào thùng rác đằng kia thì giỏi lắm đấy."

Có lúc nên để qua: người kia đang say, đang bực bội, đang đi thành nhóm đông và lời nhắc có thể thành cãi nhau. Lúc đó, nếu thấy tiện, tự nhặt món rác bỏ vào thùng là đủ; không ai bắt bạn phải làm thế, nhưng đó là cách êm nhất.

Chỗ rác bị đổ trộm thành đống, rác thải từ cửa hàng, công trình thì báo tổ dân phố, ban quản lý khu hoặc kênh tiếp nhận phản ánh của phường. Không đăng ảnh người vứt lên mạng.

Khi chính mình lỡ vứt rác và chuyện pháp lý

Lỡ thả vỏ kẹo theo phản xạ, lỡ để cốc nước trên bậu tường rồi đi mất mấy bước: quay lại nhặt. Không cần nói gì, việc quay lại đã đủ. Nếu có người nhắc mình trước, đáp gọn: "Dạ, em xin lỗi, em quên mất," rồi nhặt lên.

Nếu bạn để quên rác lại ở chỗ ngồi công viên, ghế chờ xe buýt và chỉ nhớ ra khi đã đi xa, lần sau tập một thói quen nhỏ: trước khi đứng dậy khỏi chỗ ngồi ở nơi công cộng, quay lại nhìn chỗ đó một lần. Một cái nhìn ba giây giúp mang theo cả rác lẫn đồ mình để quên.

Đi cùng con mà con thấy mình lỡ tay, đó lại là cơ hội tốt: nhặt lên trước mặt con và nói "Bố quên, bố nhặt lại nhé." Con học được rằng người lớn cũng sai và sửa, quý hơn mười lời dặn.

Về pháp lý, nguyên tắc chung là xả rác, khạc nhổ, đổ chất thải không đúng nơi quy định ở nơi công cộng là hành vi vi phạm về vệ sinh môi trường và có thể bị xử phạt hành chính. Hành vi cụ thể và mức xử lý do văn bản hiện hành quy định; muốn biết chính xác thì tra cổng thông tin chính thức. Nhưng phần lớn người giữ rác lại không phải vì sợ phạt, mà vì thấy đường sạch thì dễ chịu.

Nên, tránh và vì sao

Gom lại những việc làm ngay được:

NênTránhVì sao
Mang theo túi nhỏ đựng rácCầm rác đi tìm chỗ "gửi tạm"Rác có chỗ ở, tay không bị vướng
Dốc nước, bẹp cốc trước khi cấtCất cốc còn nước vào cặpKhông bẩn đồ, không chảy nước
Hỏi gửi rác vào thùng của quánĐặt cốc lên bậu tường, yên xeChủ nhà, chủ xe không phải dọn hộ
Gói kẹo cao su, giấy bẩn vào giấyNhả, ném xuống vỉa hèDính gạch, khó dọn, mất vệ sinh
Khạc, xì mũi vào khăn giấyKhạc nhổ xuống đườngHạn chế lây bệnh, không làm người khác khó chịu
Nhắc kèm lời giúpChụp ảnh người vứt rác đăng lên mạngNgười được giúp sửa, người bị bêu thì cãi

Điều đáng nhớ nhất trong bảng là cột thứ nhất: hầu hết việc nên làm chỉ cần một chiếc túi nhỏ và vài giây kiên nhẫn.

Còn một việc nhỏ có ích không kém: khi thấy thùng rác công cộng đã đầy tràn, đừng cố nhét thêm cho rơi ra ngoài; giữ rác thêm một đoạn tới thùng khác. Thùng đầy mà ai cũng nhét thêm thì chỗ đó thành bãi rác nhanh hơn chỗ không có thùng.

Câu hỏi thường gặp

Không có thùng rác thì vứt rác ở đâu?

Giữ rác lại trong túi hoặc trong tay tới thùng rác gần nhất, hoặc mang về nhà. Có thể hỏi gửi vào thùng rác của quán vừa mua đồ, cửa hàng tiện lợi; hầu hết người bán sẽ đồng ý.

Đặt cốc nước lên bậu tường hay cột điện có phải là vứt rác không?

Có. Rác vẫn bị để lại cho người khác dọn, chủ nhà hoặc người quét đường. Gặp mưa, cốc rơi xuống và trôi về miệng cống, góp phần làm đường ngập.

Vỏ hạt dưa, vỏ chuối có được vứt xuống đường vì tự phân huỷ không?

Không nên. Trên vỉa hè lát gạch, vỏ hạt kẹt trong khe, vỏ chuối gây trơn trượt và hút côn trùng; chúng không có đất để phân huỷ. Gom lại vào túi như rác khác.

Thấy người lạ vứt rác thì có nên nhắc không?

Nếu không khí bình thường thì nên nhắc kèm một lời giúp, như chỉ thùng rác gần đó. Nếu người kia đang say, đang bực hay đi nhóm đông thì để qua, tự nhặt bỏ thùng nếu tiện; tránh chụp ảnh đăng lên mạng.

Con nhỏ cần đi vệ sinh gấp ngoài đường thì làm sao?

Hỏi mượn nhà vệ sinh của quán ăn, cửa hàng gần đó, nói rõ con còn nhỏ; phần lớn người bán sẽ giúp. Chỉ khi bất khả kháng mới tìm góc khuất xa cửa nhà người khác và dọn sạch bằng giấy, nước mang theo.

Xả rác nơi công cộng có bị phạt không?

Nguyên tắc chung là xả rác, khạc nhổ không đúng nơi quy định ở nơi công cộng là vi phạm về vệ sinh môi trường và có thể bị xử phạt hành chính. Mức cụ thể do văn bản hiện hành quy định, tra cổng thông tin chính thức.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138