Dắt chó ra phố, chuẩn mực gói trong ba việc: cho chó đi vệ sinh ở chỗ không thuộc về ai và không phải chỗ trẻ chơi, dọn sạch ngay bằng túi và nước mang theo, và giữ dây ngắn, đứng chắn giữa chó và người khi đi ngang ai, nhất là trẻ nhỏ, người già và người sợ chó. "Chó nhà em hiền lắm" không thay được ba việc đó.
Buổi sáng trong một khu phố, chủ nhà mở cửa và thấy ngay trên bậc thềm một bãi phân chó còn mới, bánh xe máy dựng trước cửa ướt một vệt nước tiểu. Cách đó không xa, một bé gái đang đi học thì khựng lại, nép vào chân mẹ vì một con chó không đeo dây chạy tới hít hít, trong khi chủ của nó đứng cách vài mét gọi vọng: "Không sao đâu, nó không cắn". Cả hai chuyện đều nhỏ và người dắt chó có lẽ không có ý xấu, nhưng người phải dọn, người phải sợ lại là người khác.
Vì sao cần chuẩn mực khi dắt chó ra phố
Đầu tiên là vệ sinh. Phân chó trên vỉa hè có thể mang trứng giun sán và vi khuẩn; trẻ con chơi ngoài sân, ngồi bệt trên bãi cỏ, chạm tay rồi đưa lên miệng là cách lây phổ biến. Nước tiểu chó để lại mùi khai trên gạch, ăn mòn chân cột, cánh cửa sắt, bánh xe, và làm những con chó khác kéo đến đúng chỗ đó.
Thứ hai là nỗi sợ thật của người khác. Rất nhiều người sợ chó vì từng bị cắn, vì lớn lên ở nơi chó thả rông, hoặc đơn giản không quen. Với họ, một con chó lao tới, dù chỉ để làm quen, là một cơn hoảng thật. Trẻ nhỏ bị chó nhảy lên có thể ngã đập đầu; người già bị dây dắt quấn chân có thể té.
Thứ ba là an toàn cho chính con chó. Chó thả rông trên phố có thể lao ra đường, gây ngã xe, chính nó bị đâm. Chó gặp chó lạ có thể cắn nhau, và người can thường bị cắn trúng.
Thứ tư là tài sản của người khác. Bậc thềm, bánh xe, chậu cây, góc tường trước cửa đều thuộc về một ai đó, và người đó phải dọn cái chẳng phải của mình.
Chuẩn bị trước khi ra cửa
Một chuyến đi dạo gọn bắt đầu từ trong nhà:
- Cho chó đi vệ sinh trước nếu được. Chó đã quen khay hay chỗ đi vệ sinh trong sân, trên ban công thì cho nó đi ở đó trước khi ra ngoài; chuyến đi dạo khi đó là để vận động, không phải để giải quyết nhu cầu trên vỉa hè.
- Túi dọn chất thải. Mang dư hai ba chiếc, loại có thể buộc kín. Thêm một ít giấy để lót tay.
- Một chai nước. Dùng để dội chỗ chó tè trên gạch, bậc thềm, chân cột; nước pha một chút xà phòng hoặc giấm khử mùi tốt hơn.
- Dây dắt vừa tay và chắc chắn. Dây ngắn cho phố đông, dây dài chỉ dùng ở bãi trống vắng người. Kiểm tra móc, vòng cổ không lỏng.
- Chọn giờ và lộ trình. Tránh giờ cao điểm đưa đón học sinh trước cổng trường, tránh chợ sáng. Chó lớn, chó dễ kích động thì chọn đường vắng.
- Người dắt phải giữ nổi con chó. Con chó nặng gần bằng một đứa trẻ thì không giao cho trẻ con hay người già yếu dắt một mình; khi nó giật dây, người dắt sẽ ngã hoặc buông.
Phần chuẩn bị này chỉ mất vài phút nhưng quyết định gần như toàn bộ việc chuyến đi dạo có làm phiền ai hay không.
Khi chó cần đi vệ sinh ngoài đường
Nếu chó vẫn phải đi vệ sinh ngoài đường, có một thứ tự giúp không ai phải dọn hộ:
- Chọn chỗ: mép đất trống, rãnh thoát nước ven đường, gốc cây ven đường không có ai buôn bán. Tránh bậc thềm, cửa nhà, bánh xe, chậu cây của người khác, lối vào cửa hàng, sân chơi trẻ em, bãi cỏ nơi người ta hay ngồi.
- Khi chó bắt đầu đánh hơi một chỗ không hợp, kéo nhẹ dây dẫn nó đi tiếp vài bước tới chỗ phù hợp hơn.
- Đi đại tiện xong thì dọn ngay: lồng tay vào túi, nhặt gọn, lộn túi ra, buộc kín. Không đá bãi phân vào bãi cỏ hay xuống rãnh cho xong.
- Đi tiểu trên nền gạch, chân cột, góc tường thì dội nước lên chỗ đó.
- Mang túi phân tới thùng rác, hoặc mang về nhà nếu không có thùng. Không treo túi lên cành cây, không để túi ở gốc cây "lát quay lại lấy".
Một số chỗ có trồng cỏ nhưng thực ra là bồn hoa của nhà mặt phố hay vườn hoa nhỏ do người dân tự chăm. Nhìn quanh, thấy có dấu hiệu được chăm sóc, có chậu, có rào thấp thì coi đó là đất của người khác.
Gặp người trên phố: dây ngắn, đứng chắn, không để chó nhảy lên
Khi thấy người đi ngược chiều, rút dây ngắn lại tới mức chó đi sát chân mình, và đứng ở phía giữa chó và người đó. Với trẻ nhỏ, người già, người đi xe đạp, người chạy bộ thì càng phải làm sớm.
Đừng để chó lao tới hít ngửi người lạ, dù nó chỉ muốn chào. Người ta không biết con chó đó hiền hay dữ. Nếu ai đó muốn vuốt ve, họ sẽ hỏi trước; khi đó bạn mới cho phép và vẫn giữ dây.
Thấy người lộ vẻ sợ, như dừng lại, nép vào tường, kéo con lại gần, thì bạn là người dừng hoặc tạt sang lề, giữ chó đứng yên để họ đi qua trước. Một câu ngắn giúp họ yên tâm: "Chị cứ đi trước, em giữ nó rồi ạ."
Gặp chó khác cũng giữ khoảng cách. Hai con chó lạ gặp nhau trên vỉa hè hẹp là chỗ dễ xảy ra cắn nhau; chủ nào cũng nên chủ động tạt sang hoặc chờ.
Những chỗ đông bất thường như chợ, lễ hội, khu ăn uống chật chội không phải chỗ cho chó đi dạo; nếu phải đi qua thì bế chó nhỏ lên hoặc chọn đường khác.
Ngoại lệ đáng tôn trọng là chó hỗ trợ người khuyết tật, như chó dẫn đường cho người khiếm thị. Chúng đang làm việc; không gọi, không vuốt ve, không cho ăn khi chưa được người chủ đồng ý.
Khi người khác để chó phóng uế hay thả rông
Thấy hàng xóm hay người lạ để chó đi vệ sinh trước cửa nhà mình hay nơi chung mà không dọn, cách nhắc nhẹ là hướng vào việc cần làm, không phải vào con người: "Anh ơi, em có túi đây, anh dọn giúp em chỗ bậc thềm với nhé, sáng nào nhà em cũng phải rửa." Đưa kèm chiếc túi thường làm câu nhắc dễ nghe hơn nhiều.
Với chó thả rông chạy lại gần trẻ con, ưu tiên là an toàn: đứng chắn giữa trẻ và chó, giữ bình tĩnh, không chạy, rồi nói rõ với chủ: "Chị gọi chó lại giúp em, cháu nhà em sợ."
Khi chuyện lặp lại ngày nào cũng vậy ở khu chung cư hay khu phố, phản ánh với ban quản lý, tổ dân phố để họ nhắc chung hoặc đặt nội quy. Đừng chụp ảnh chủ chó đăng vào nhóm cư dân kèm lời mỉa mai; bài đăng đó thường kéo theo một cuộc cãi nhau dài hơn chuyện bãi phân.
Khi có chó tỏ ra hung dữ, đã cắn người hoặc lao vào tấn công, thì đó không còn là chuyện ứng xử: tránh xa, đưa người bị cắn đi cơ sở y tế, và báo chính quyền địa phương, gọi 113 nếu nguy hiểm đang diễn ra.
Khi chính mình lỡ sai, và chuyện pháp lý
Quên mang túi, chó lại đi vệ sinh ngay giữa vỉa hè: đừng bỏ đi. Xin một chiếc túi ở cửa hàng gần đó, dùng giấy, lá to tạm, hoặc đánh dấu chỗ đó rồi quay lại dọn ngay. Nếu chủ nhà đã thấy, nói thẳng: "Em xin lỗi, em quên túi, em dọn ngay đây ạ."
Chó lỡ nhảy lên người khác, làm bẩn quần áo hay làm trẻ con khóc, dừng lại, kéo chó về, xin lỗi người đó trước rồi mới tính chuyện khác: "Em xin lỗi chị, cháu có sao không ạ?" Đừng mở đầu bằng "nó chỉ muốn chơi thôi"; câu đó với người bị nhảy lên nghe như đổ lỗi cho họ.
Nếu chó lỡ cắn, cào xước người khác, việc đầu tiên là giữ chó lại, hỏi han và đưa người bị thương đi sơ cứu, khám ở cơ sở y tế; cung cấp cho họ thông tin về tình trạng tiêm phòng của chó. Đó vừa là đạo đức vừa là trách nhiệm.
Về pháp lý, nguyên tắc chung là người nuôi chó phải giữ vệ sinh nơi công cộng, kiểm soát chó khi đưa ra ngoài và chịu trách nhiệm khi chó gây thiệt hại cho người khác. Những quy định cụ thể như dây dắt, rọ mõm, tiêm phòng, nơi chó không được vào và mức xử lý do văn bản hiện hành và quy định của từng địa phương đặt ra; tra cổng thông tin chính thức hoặc hỏi phường nơi mình ở.
Nên, tránh và vì sao
Những việc dễ nhớ nhất khi dắt chó ra phố:
| Nên | Tránh | Vì sao |
|---|---|---|
| Cho chó đi vệ sinh ở nhà trước | Coi đi dạo là đi vệ sinh ngoài đường | Bớt hẳn chuyện phải dọn trên vỉa hè |
| Mang túi và chai nước | Đá phân vào bãi cỏ, rãnh nước | Phân chó mang mầm bệnh, người khác phải dọn |
| Tránh bậc thềm, bánh xe, chậu cây | Để chó tè vào tài sản nhà người khác | Gây mùi, ăn mòn, kéo chó khác tới |
| Rút dây ngắn khi gặp người | Để chó lao tới hít ngửi người lạ | Người lạ không biết chó hiền hay dữ |
| Đứng giữa chó và trẻ nhỏ | Nói "nó không cắn đâu" từ xa | Trẻ bị nhảy lên có thể ngã, hoảng sợ |
| Không giao chó lớn cho trẻ dắt | Để người dắt không giữ nổi chó | Chó giật dây là người dắt ngã hoặc buông |
Nhiều chủ nuôi chó cẩn thận vẫn bị người khác nhìn với ánh mắt dè chừng vì những người dắt chó chưa cẩn thận trước đó. Mỗi lần dọn sạch và giữ dây ngắn là thêm một lần giúp người xung quanh bớt e ngại chó.
Câu hỏi thường gặp
Dắt chó đi dạo có cần mang theo túi dọn phân không?
Cần. Kể cả khi chó đã đi vệ sinh ở nhà, nó vẫn có thể đi thêm ngoài đường. Mang dư hai ba túi buộc kín được và một chai nước để dội chỗ nước tiểu trên gạch, chân cột.
Cho chó tè vào bánh xe hay gốc cây trước nhà người khác có sao không?
Có. Nước tiểu gây mùi, ăn mòn kim loại, làm hỏng cây và kéo chó khác tới đúng chỗ đó. Dẫn chó tới mép đất trống hoặc rãnh ven đường không thuộc về ai, rồi dội nước nếu là nền gạch.
Chó nhà mình hiền thì có cần rút dây ngắn khi gặp người không?
Cần. Người lạ không biết chó hiền hay dữ, và nhiều người sợ chó thật sự. Rút dây ngắn, đứng giữa chó và người, đặc biệt với trẻ nhỏ và người già, giúp họ đi qua mà không phải hoảng.
Nhắc hàng xóm để chó phóng uế trước cửa thế nào cho êm?
Nói về việc cần làm chứ không nói về con người, đưa kèm một chiếc túi và nhờ họ dọn giúp. Nếu chuyện lặp lại thì phản ánh với ban quản lý hoặc tổ dân phố, tránh đăng ảnh lên nhóm cư dân.
Có được vuốt ve chó dẫn đường cho người khiếm thị không?
Không nên khi chưa được người chủ đồng ý. Chó dẫn đường đang làm việc, gọi hay vuốt ve có thể làm nó mất tập trung và đặt người chủ vào nguy hiểm.
Dắt chó ra đường có quy định gì không?
Nguyên tắc chung là người nuôi phải giữ vệ sinh nơi công cộng, kiểm soát chó và chịu trách nhiệm khi chó gây thiệt hại. Quy định cụ thể như dây dắt, rọ mõm, tiêm phòng do văn bản hiện hành và địa phương đặt ra.