SongDung.comSống Đúng
Quán xá, siêu thị, rạp và chỗ đông người

Văn hoá dùng nhà vệ sinh công cộng: xếp hàng, xả nước, giấy và để lại cho người sau

Nhà vệ sinh ở siêu thị, bến xe, trạm dừng, quán ăn: xếp hàng ra sao, giấy bỏ đâu, bồn rửa dùng thế nào và khi thấy bẩn hay hỏng thì báo ai để người sau đỡ khổ.

wide shot of a clean bright public restroom corridor with a row of sinks, a woman seen from behind wiping a sink counter with a paper towel, bright overcast light

Dùng nhà vệ sinh công cộng chỉ cần nhớ một chuẩn: để lại buồng vệ sinh và bồn rửa như lúc mình muốn nhận được. Xếp một hàng chung trước dãy buồng, xả nước kỹ, bỏ giấy đúng chỗ theo hướng dẫn của nơi đó, lau chỗ mình làm bắn nước, và báo người phụ trách khi thấy hỏng hay hết giấy.

Tình huống: xe khách dừng ở trạm nghỉ mười lăm phút, cả xe xuống cùng lúc. Nhà vệ sinh nữ có bốn buồng, hàng người kéo ra tận cửa. Một buồng không xả được nước, một buồng sàn ướt, bồn rửa đầy tóc và giấy. Những người dùng trước không hẳn cẩu thả, chỉ là mỗi người để lại một chút. Người cuối hàng thì nhận cả tổng số đó.

Vì sao nhà vệ sinh công cộng cần mỗi người một chút

Lý do trước tiên là vệ sinh và sức khoẻ. Nhà vệ sinh là nơi vi khuẩn từ người này dễ sang người khác nhất: qua tay nắm cửa, nút xả, vòi nước. Một buồng không xả, một bồn cầu bẩn không chỉ khó chịu mà còn là nguồn lây bệnh, nhất là với trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai và người đang ốm.

Lý do thứ hai là công bằng với người dọn. Ở bến xe, trạm dừng, siêu thị, thường chỉ một hai người phụ trách cả dãy nhà vệ sinh suốt ca. Họ không thể dọn sau từng lượt. Khi mỗi người để lại sạch, người dọn chỉ phải làm việc định kỳ; khi mỗi người để lại một chút, họ không bao giờ theo kịp và người dùng sau phải chịu.

Lý do thứ ba là hệ thống ống nước. Rất nhiều nhà vệ sinh công cộng tắc vì khăn ướt, băng vệ sinh, tã trẻ em bị bỏ vào bồn cầu. Một buồng tắc là cả dãy phải dồn sang buồng khác, hàng dài thêm, và có khi phải đóng cửa cả khu để sửa.

Dùng đúng từ lúc vào đến lúc ra

Những bước dưới đây áp được cho hầu hết nhà vệ sinh công cộng:

  1. Xếp một hàng chung. Khi có nhiều buồng, đứng thành một hàng ở cửa khu vệ sinh, ai đầu hàng thì vào buồng nào trống trước. Không đứng chờ riêng trước từng buồng; như vậy người đến sau có khi vào trước người đến trước.
  2. Gõ cửa nhẹ nếu không rõ có người. Nhiều buồng không có chỉ báo. Gõ một lần, đợi vài giây. Bên trong có người thì nói "có người" là đủ.
  3. Không mang đồ ăn, đồ uống vào buồng. Túi xách treo lên móc hoặc đeo trước người, không đặt xuống sàn ướt.
  4. Xả nước kỹ và kiểm tra lại. Xả xong nhìn lại một lần; còn bẩn thì xả thêm, dùng chổi cọ nếu có.
  5. Bỏ giấy đúng chỗ. Nơi có thùng rác cạnh bồn cầu và biển dặn không bỏ giấy vào bồn thì làm theo, vì đường ống chỗ đó yếu. Khăn ướt, băng vệ sinh, tã thì luôn bỏ thùng rác, gói lại gọn.
  6. Rửa tay, lau bồn rửa. Dùng nước vừa đủ, tắt vòi ngay. Nước bắn ra mặt bồn thì lấy giấy lau khô. Giấy lau tay bỏ vào thùng, không để trên bồn.

Toàn bộ những bước này chỉ thêm chừng nửa phút so với cách làm vội. Nửa phút đó là chỗ khác nhau giữa một buồng người sau dám dùng và một buồng người sau phải bỏ qua.

Người cần ưu tiên và những lúc ngoại lệ

Trẻ nhỏ không nhịn được lâu. Một bé ba bốn tuổi bảo mắc tiểu thường là cần ngay. Người trong hàng gần như luôn sẵn lòng nhường; cha mẹ hỏi một câu: "Bé nhà em không nhịn được nữa, cho bé vào trước được không ạ?"

Người già, phụ nữ mang thai, người bệnh. Họ cần nhà vệ sinh thường xuyên và khó đứng lâu. Khi thấy họ đứng cuối hàng, mời lên trước là việc nhỏ có ý nghĩa lớn.

Buồng cho người khuyết tật. Buồng rộng có tay vịn được làm cho người đi xe lăn, người cần hỗ trợ. Người khác dùng khi không có ai cần là được, nhưng dùng nhanh, để sạch, và nhường ngay khi có người cần chờ ở ngoài.

Cha bế con gái, mẹ dẫn con trai. Trẻ nhỏ đi cùng cha hoặc mẹ khác giới vào nhà vệ sinh là chuyện bình thường. Nếu nơi đó có buồng gia đình hay buồng khuyết tật thì dùng buồng đó cho thoải mái hơn.

Lúc khẩn cấp. Có người bị ngất, bị ngã trong buồng: gọi nhân viên hoặc bảo vệ ngay, không tự phá cửa nếu không cần. Trường hợp nặng gọi 115.

Đưa trẻ đi nhà vệ sinh công cộng

Trẻ nhỏ chưa biết tự giữ sạch, nên cha mẹ là người hoàn tất mọi bước. Lót giấy lên bệ ngồi nếu cần, giữ con ngồi vững, xả nước giúp con, rửa tay cho con kỹ. Đừng để con tự đi buồng riêng ở chỗ đông khi con còn nhỏ; không chỉ vì vệ sinh mà vì an toàn.

Thay tã cho em bé ở bàn thay tã nếu có, trải tấm lót của mình, gói tã bẩn lại thật kín rồi bỏ thùng rác. Không để tã trên bàn thay, trên bồn rửa, càng không bỏ vào bồn cầu. Nếu không có bàn thay tã, hỏi nhân viên chỗ phù hợp, tránh thay trên ghế ngồi chờ hay bàn ăn.

Với bé lớn hơn tự đi được, dặn con đơn giản: xả nước, rửa tay, không nghịch vòi nước, không chơi đùa trong khu vệ sinh vì sàn trơn. Cha mẹ đứng chờ ngay ngoài cửa buồng.

Trẻ hay hỏi to những câu ngây thơ về người khác trong nhà vệ sinh. Không cần mắng con, chỉ nói khẽ: "Mình nói nhỏ thôi con, chuyện này lát ra ngoài mẹ kể."

Khi người khác để lại bẩn, hay buồng bị hỏng

Thấy buồng bẩn, buồng hỏng, hết giấy, hết xà phòng: báo người dọn hoặc nhân viên của nơi đó. "Chị ơi, buồng thứ hai không xả được nước ạ." Một câu báo cụ thể giúp người phụ trách biết đi đâu, sửa gì. Đó không phải là phàn nàn mà là giúp người sau.

Nếu tận mắt thấy ai đó dùng xong không xả hay vứt giấy bừa bãi, có thể nhắc nhẹ khi họ chưa đi xa: "Chị ơi, hình như buồng chưa xả nước." Nhiều khi người ta tưởng đã xả mà nút xả bị kẹt. Nếu họ phớt lờ, để qua; việc dọn và nhắc thuộc về người phụ trách.

Không chụp ảnh nhà vệ sinh bẩn có người trong khung, không quay phim trong khu vệ sinh vì bất cứ lý do gì. Khu vệ sinh là nơi riêng tư nhất ở chỗ công cộng; một chiếc điện thoại giơ lên ở đó làm mọi người hoảng. Nếu muốn góp ý cho nơi đó, viết vào kênh góp ý của họ bằng lời, không kèm hình ảnh người khác.

Với người dọn vệ sinh, một câu chào, một câu cảm ơn có giá trị hơn mình nghĩ. Họ làm một công việc ít ai muốn làm và thường bị đổ lỗi khi người khác để lại bẩn.

Khi chính mình làm bẩn, làm tắc

Ai cũng có lúc gặp sự cố: bồn cầu không xả hết, làm bắn nước ra sàn, lỡ làm tắc. Điều đúng là xử lý trong khả năng của mình rồi báo người phụ trách, không lặng lẽ đóng cửa đi ra để người sau phát hiện.

Xả lại, dùng chổi cọ nếu có, lau sàn bằng giấy. Nếu vẫn không được, nói với nhân viên: "Em xin lỗi, buồng này em dùng bị tắc, chị xem giúp em." Họ gặp chuyện này mỗi ngày, và một người tự báo luôn đỡ hơn nhiều so với một buồng bị phát hiện muộn.

Trong lúc chờ sửa, nếu có người chuẩn bị vào buồng đó, nói một câu để họ khỏi bất ngờ. Chuyện ngại ngùng này chỉ kéo dài một phút; im lặng thì người sau chịu cả buổi.

Nếu lỡ làm ướt sàn ngay trước cửa buồng, cảnh báo người đang đi vào để họ khỏi trượt chân, nhất là người lớn tuổi và người bế con. Sàn ướt trong nhà vệ sinh là chỗ ngã thường gặp nhất, và một câu nhắc của mình có thể giúp ai đó tránh một cú ngã.

Chỗ này khác chỗ kia: quán nhỏ, trạm dừng, bến xe, siêu thị

Quán ăn, quán cà phê nhỏ. Thường chỉ có một buồng dùng chung nam nữ. Dùng nhanh, khoá cửa, để lại khô ráo vì người kế tiếp có thể là khách cùng quán đang chờ ngay ngoài. Nhà vệ sinh của quán là để phục vụ khách; nếu không phải khách mà cần gấp, hỏi xin một câu và cảm ơn.

Trạm dừng chân xe khách. Cả xe xuống cùng lúc, thời gian ngắn. Đi nhanh, không trang điểm hay thay đồ lâu trong buồng khi hàng dài; việc đó để ở bồn rửa hoặc khi hàng vắng. Một số nơi thu phí nhỏ, chuẩn bị tiền lẻ sẵn.

Bến xe, nhà ga. Mang theo hành lý thì để vali sát vách buồng, không chắn lối người khác. Không để đồ đạc ngoài cửa buồng nhờ người lạ trông; nếu đi cùng người thân, một người trông đồ, một người vào.

Siêu thị, trung tâm thương mại. Thường có buồng gia đình, bàn thay tã, buồng cho người khuyết tật. Dùng đúng loại buồng theo nhu cầu, và nhường buồng đặc biệt cho người thật sự cần.

Nhà vệ sinh ở khu đông người tạm thời. Ở lễ hội, sự kiện ngoài trời, nhà vệ sinh di động nhỏ và chật. Đóng nắp sau khi dùng, khoá cửa cẩn thận, và chuẩn bị giấy, nước rửa tay riêng vì những chỗ này hay hết.

Nên, tránh và vì sao

Gọn trong một bảng cho lần dừng chân tới:

NênTránhVì sao
Xếp một hàng chung ở cửaĐứng chờ riêng trước từng buồngAi đến trước vào trước, không đoán buồng nào nhanh
Xả nước rồi nhìn lạiXả một lần rồi điNgười sau không phải nhận buồng bẩn
Khăn ướt, băng vệ sinh, tã bỏ thùng rácBỏ vào bồn cầuTắc cả dãy, phải đóng cửa sửa
Lau nước bắn trên bồn rửaĐể bồn rửa ướt, giấy lau tay vương vãiNgười sau đặt túi, đặt tay lên đó
Báo nhân viên khi thấy hỏng, hết giấyLặng lẽ sang buồng khácNgười phụ trách không thể biết nếu không ai nói

Ở nhiều nơi, phóng uế bừa bãi hay làm mất vệ sinh nơi công cộng có thể bị xử lý theo quy định; mức cụ thể do văn bản hiện hành quy định, tra cổng thông tin chính thức khi cần. Nhưng lý do để làm đúng ở đây không nằm ở mức phạt, mà ở người sẽ bước vào buồng ngay sau mình.

Câu hỏi thường gặp

Giấy vệ sinh nên bỏ vào bồn cầu hay thùng rác?

Làm theo hướng dẫn của từng nơi. Nơi có thùng rác cạnh bồn và biển dặn không bỏ giấy vào bồn thì bỏ thùng, vì đường ống chỗ đó yếu. Nơi không có dặn thì giấy vệ sinh thường được bỏ vào bồn, còn khăn ướt và băng vệ sinh luôn bỏ thùng.

Có nên lót giấy lên bệ ngồi ở nhà vệ sinh công cộng không?

Tuỳ thói quen của mỗi người. Nếu lót, nhớ bỏ tấm lót đúng chỗ sau khi dùng. Điều quan trọng hơn là không đứng lên bệ ngồi, vì như vậy làm bẩn và có thể làm vỡ bệ, gây nguy hiểm cho chính mình.

Buồng dành cho người khuyết tật có được dùng khi không có ai cần không?

Được, khi không có ai đang chờ. Dùng nhanh, để lại sạch và sẵn sàng nhường ngay nếu có người cần buồng đó đến. Người khuyết tật thường không có lựa chọn buồng khác.

Thấy nhà vệ sinh hết giấy, hết xà phòng thì báo ai?

Báo người dọn vệ sinh, nhân viên quầy hoặc bảo vệ của nơi đó, nói rõ buồng nào. Một câu báo cụ thể giúp người phụ trách xử lý nhanh cho những người dùng sau.

Đang xếp hàng mà có người xin vào trước vì gấp thì sao?

Nếu đó là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai hay người có vẻ đang mệt thì nên nhường. Mình chỉ nhường chỗ của mình, không quyết thay những người đứng trước.

Có được nghe điện thoại trong buồng vệ sinh công cộng không?

Nên tránh. Người chờ bên ngoài không biết mình còn lâu không, và người ở đầu dây bên kia nghe thấy tiếng nước xả. Nếu cuộc gọi gấp, ra ngoài rồi gọi lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138