SongDung.comSống Đúng
Thang máy, hành lang và tiện ích chung

Ứng xử trong thang máy giờ cao điểm: ra trước vào sau, đứng ở đâu và khi thang đã đầy

Giờ cao điểm, thang máy chật như hộp: người trong ra hết rồi mới vào, đứng sát vách, ba lô cầm tay, thang đầy thì chờ chuyến sau. Vì sao và làm từng bước.

Medium shot from behind of office workers in an elevator lobby, people stepping aside to let passengers exit first, bright morning daylight, calm orderly mood

Trong thang máy giờ cao điểm, chuẩn mực gói trong một câu: người bên trong ra hết rồi người bên ngoài mới vào; vào rồi thì đi sâu vào trong, đứng sát vách, quay mặt về phía cửa, ba lô cầm tay; thang đã đầy hoặc chuông báo quá tải thì người vào sau cùng bước ra và chờ chuyến sau. Không có gì cầu kỳ, chỉ là thứ tự và chỗ đứng.

Tình huống quen thuộc: bảy giờ rưỡi sáng ở sảnh một toà chung cư hai mươi tầng, hay tám giờ kém mười lăm ở sảnh toà văn phòng. Mười mấy người cùng nhìn lên con số đang đếm ngược, ai cũng sợ trễ. Cửa vừa mở, người bên ngoài ùa vào trong khi người bên trong còn chưa kịp bước ra, hai dòng người kẹt nhau ở khe cửa, cửa đóng mở ba lần, cả thang chậm thêm cả phút. Chuyện nhỏ, nhưng lặp lại mỗi sáng với cả trăm người thì thành cái bực chung của cả toà nhà.

Vì sao phải ra trước vào sau, chứ không chỉ vì phép lịch sự

Nhanh hơn cho chính người đang chờ. Khoảng trống trong thang là có hạn. Người bên trong chưa ra thì người bên ngoài vào cũng không có chỗ đứng, chỉ đứng chắn ở cửa. Cửa thang có cảm biến, thấy vật cản là mở lại, mỗi lần mở lại mất thêm vài giây. Nhường cho dòng ra đi hết thì dòng vào trôi một mạch, tính ra ai cũng đi sớm hơn.

An toàn ở khe cửa. Chỗ nguy hiểm nhất của thang máy là khe giữa sàn thang và sàn tầng, cùng hai cánh cửa đang khép. Hai dòng người va nhau ở đúng chỗ đó thì người lớn tuổi dễ vấp, trẻ nhỏ dễ bị đẩy ngã, túi đồ dễ kẹt vào cánh cửa. Một dòng đi một chiều là bớt hẳn va chạm.

Công bằng cho người ở tầng cao. Người ở tầng cao thường phải chờ lâu nhất vì thang dừng nhiều tầng. Nếu mỗi tầng đều chen, đều giữ cửa, đều cố nhồi thêm một người, thì người đứng chờ ở tầng hai mươi là người chịu thiệt nhất mà không ai nhìn thấy.

Thang máy là không gian kín. Trong một khoang vài mét vuông, người lạ đứng sát nhau hơn bất cứ chỗ nào khác trong ngày. Một cái ba lô đeo sau lưng quay qua quay lại, một mùi cơ thể, một tiếng nói to đều bị phóng đại. Chuẩn mực ở đây sinh ra để mười người lạ cùng chịu được nhau trong một phút rưỡi.

Làm đúng từng bước, từ lúc đứng chờ tới lúc ra khỏi thang

Thứ tự dưới đây làm theo được ngay, không cần ai nhắc:

  1. Đứng chờ lệch sang hai bên cửa, không đứng ngay chính giữa trước khe cửa. Chừa một lối rộng chừng một sải tay cho người bên trong bước ra.
  2. Bấm nút gọi một lần là đủ. Bấm liên tục không làm thang đến nhanh hơn; nếu đã thấy đèn nút sáng thì không cần bấm nữa.
  3. Cửa mở, chờ người ra hết. Nhìn vào trong một giây xem còn ai đang đi ra, nhất là người đẩy xe, người già, người bế con ở phía sau.
  4. Vào rồi thì đi sâu vào trong. Người vào trước đứng sát vách sau và hai góc trong, để chỗ gần cửa cho người vào sau và người sắp ra ở tầng thấp.
  5. Tháo ba lô, cầm tay hoặc để sát chân. Ba lô đeo sau lưng chiếm chỗ gần bằng một người và hay quẹt vào mặt người đứng sau mà mình không biết.
  6. Đứng quay mặt về phía cửa. Đứng quay mặt vào người khác ở khoảng cách gần như vậy làm người ta khó chịu, dù mình không có ý gì.
  7. Ai đứng gần bảng nút thì bấm tầng hộ. Người ở sâu bên trong chỉ cần nói số tầng, người đứng cạnh bảng nút bấm giúp.
  8. Sắp tới tầng mình thì nói trước một câu. Khi thang dừng ở tầng gần tầng mình, nói nhỏ "Cho em ra tầng sau ạ" để người đứng gần cửa kịp nhích sang bên.
  9. Ra khỏi thang thì bước hẳn ra rồi mới dừng. Đứng ngay trước cửa thang để nhìn điện thoại hay chỉnh túi là chặn dòng người phía sau.

Phần lớn sự bực bội trong thang máy giờ cao điểm đến từ ba điểm: chen vào khi người chưa ra, đứng chắn ở cửa, và ba lô sau lưng. Sửa được ba điểm này là thang đã dễ chịu hơn rất nhiều.

Khi thang đã đầy hoặc chuông báo quá tải

Thang kêu bíp và không đóng cửa là dấu hiệu tải trọng đã vượt mức thiết kế. Đó không phải chuông để thử vận may. Thang được thiết kế với một mức chịu tải và một biên an toàn; chuông là cách hệ thống nói rằng nó không chạy khi đang vượt mức. Cố đứng ép người, nín thở hay rút bớt một túi đồ ra ngoài cho chuông tắt là đang chơi với giới hạn an toàn của cả khoang.

Quy ước tự nhiên được nhiều nơi chấp nhận: người vào sau cùng bước ra. Không cần đứng tranh luận ai đáng ra hơn ai. Nếu người vào sau cùng là người lớn tuổi hoặc đang bế con, một người trẻ đứng gần cửa có thể tự bước ra thay, kèm một câu nhẹ "Bác cứ đi đi, cháu chờ chuyến sau".

Ngay cả khi chuông chưa kêu, thang trông đã kín người thì nên chờ chuyến sau. Một khoang mà người bên trong phải nghiêng người, co vai mới khép được cửa là khoang không ai muốn ở. Mất thêm một chuyến thang thường chỉ là một hai phút; nếu sáng nào cũng sợ trễ vì chờ thang thì xuống sảnh sớm hơn năm phút là cách gọn nhất.

Tình huống khó và ngoại lệ

Chuẩn chung có lúc phải uốn theo người và theo hoàn cảnh:

  • Người già, bà bầu, người chống nạng, người ngồi xe lăn: nhường họ vào trước dù họ đến sau, và nhường chỗ sát vách để có chỗ vịn. Người ngồi xe lăn cần khoảng quay đầu, nếu thang chật thì vài người nên ra chờ chuyến sau.
  • Người bế trẻ nhỏ hoặc đẩy xe nôi: để họ đứng ở góc trong, không đứng ngay khe cửa, tránh bánh xe kẹt vào rãnh cửa.
  • Người mù hoặc nhìn kém: hỏi "Anh đi tầng mấy, em bấm giúp ạ" thay vì tự bấm hay tự dắt khi chưa hỏi.
  • Thang của toà văn phòng chia theo nhóm tầng: đi nhầm nhóm thang rồi bắt thang dừng tầng mình là làm chậm cả khoang. Xem kỹ bảng phân tầng ở sảnh trước khi vào.
  • Có người cáng, người bệnh, tình huống khẩn cấp: mọi người trong thang ra hết, nhường nguyên khoang. Gặp người ngất trong thang thì giữ cửa mở ở tầng gần nhất, gọi bảo vệ toà nhà và 115.
  • Có báo cháy, có khói: không dùng thang máy, đi thang bộ thoát hiểm theo hướng dẫn của toà nhà.

Còn chuyện chuẩn mực hai bên vênh nhau, chẳng hạn mình quen ra trước vào sau nhưng người đứng cạnh quen chen vào ngay, thì giữ chuẩn của mình là đủ; người ta thấy dòng người đứng chờ lệch hai bên thì phần lớn sẽ tự điều chỉnh theo.

Khi người khác chen vào hoặc đứng chắn cửa

Phần lớn người chen vào khi người khác chưa ra không cố ý; họ đang vội, đang nhìn điện thoại hoặc đơn giản là chưa để ý. Vì vậy câu nhắc nên nhẹ và cụ thể, nói đúng việc cần làm chứ không nói về con người họ.

Từ nhẹ tới rõ: "Cho em ra với ạ." Nếu người ta vẫn đứng chắn: "Anh ơi, cho mọi người ra trước rồi mình vào nhé." Với người đeo ba lô quẹt vào mặt: "Chị ơi, ba lô của chị đang chạm vào em, chị cầm tay giúp em được không ạ." Không cần thêm từ nào về "ý thức" hay "văn minh"; những từ đó chỉ làm người kia đỏ mặt và cãi lại.

Khi nào nên để qua: người ta đã nhận ra và nhích sang, đã nói xin lỗi, hoặc chỉ là một va chạm thoáng qua. Nhắc thêm lúc đó là thừa. Chỉ khi chen lấn làm ai đó suýt ngã, kẹt cửa, hay có người cố tình gây gổ, thì báo bảo vệ ở sảnh hoặc ban quản lý toà nhà. Nếu tình trạng chen thang giờ cao điểm lặp lại mỗi ngày, góp ý với ban quản lý để họ bố trí người hướng dẫn hoặc kẻ vạch chờ ở sảnh là cách giải quyết tận gốc, thay vì tranh cãi với từng người.

Tuyệt đối không quay điện thoại lại cảnh người khác chen thang rồi đăng lên nhóm cư dân. Một tấm ảnh như vậy biến một lần sơ suất thành chuyện cả toà nhà nhận ra mặt người ta, và gần như không bao giờ sửa được thói quen chung.

Khi chính mình lỡ chen hoặc đứng chắn

Ai cũng có buổi sáng vội. Nếu mình lỡ bước vào trước khi người khác ra, cách gỡ đơn giản nhất là lùi lại một bước, nghiêng người tránh lối, nói "Xin lỗi, em vội quá". Thế là xong, không cần giải thích thêm.

Nếu ba lô của mình quẹt vào ai đó, tháo ngay ra cầm tay và nói "Em xin lỗi ạ". Nếu mình là người vào sau cùng và chuông quá tải vang lên, tự bước ra trước khi ai phải nhắc; người trong thang thường sẽ nhớ mặt người tự giác hơn là nhớ mặt người bị nhắc. Lần sau, xuống sảnh sớm hơn vài phút là cách để không phải chen nữa.

Nếu chen lấn của mình làm ai đó loạng choạng hay rơi đồ, dừng lại giúp nhặt đồ, hỏi "Chị có sao không ạ", rồi mới đi tiếp. Mất thêm nửa phút nhưng người kia không mang theo cái bực cả buổi sáng. Còn nếu bị người khác nhắc trước khi mình kịp nhận ra, đừng giải thích dài rằng mình đang vội hay thang đến muộn; một lời xin lỗi ngắn và một bước lùi lại là câu trả lời đẹp nhất trong một khoang thang đang chật.

Nên, tránh và vì sao

Một bảng gọn để nhớ:

NênTránhVì sao
Đứng chờ lệch hai bên cửaĐứng chính giữa trước khe cửaChừa lối cho người ra, cửa không phải mở lại
Vào rồi đi sâu vào trongĐứng ngay cửa dù đi tầng caoNgười sau có chỗ, người ra tầng thấp không phải lách
Ba lô cầm tay, để sát chânĐeo ba lô sau lưngBa lô chiếm chỗ và quẹt người phía sau
Quay mặt về phía cửaQuay mặt vào người đứng cạnhKhoảng cách quá gần làm người lạ khó chịu
Người vào sau cùng ra khi quá tảiÉp người, rút túi cho chuông tắtChuông là giới hạn an toàn, không phải để thử
Nói tầng để người gần bảng nút bấm hộChen qua người khác để tự bấmÍt va chạm, nhanh hơn cho cả khoang

Không có chuẩn nào ở đây cần học thuộc; chỉ cần nhớ thang máy là chỗ mười người lạ chia nhau một khoảng nhỏ trong vài chục giây, và mọi chuẩn đều để khoảng đó dễ chịu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Thang đầy mà mình đang trễ giờ thì có nên chen vào không?

Không nên. Chen thêm một người vào khoang đã đầy thường làm cửa đóng mở nhiều lần, cả thang chậm hơn. Chờ chuyến sau chỉ mất vài phút; nếu thường xuyên trễ vì chờ thang thì nên xuống sảnh sớm hơn hoặc đi thang bộ khi chỉ cần lên xuống vài tầng.

Chuông quá tải kêu thì ai phải ra?

Quy ước dễ chấp nhận nhất là người vào sau cùng bước ra. Nếu người đó là người lớn tuổi, bà bầu hay người bế con, một người trẻ đứng gần cửa có thể tự ra thay. Không ai nên đứng ép người hay rút bớt đồ để chuông tắt.

Đứng quay mặt vào trong thang máy có sao không?

Không phạm lỗi gì, nhưng trong khoang hẹp, quay mặt thẳng vào người khác ở khoảng cách rất gần khiến nhiều người thấy bị nhìn chằm chằm. Quay mặt về phía cửa vừa tự nhiên, vừa giúp mình thấy tầng đang dừng để chuẩn bị ra.

Có nên tháo ba lô khi vào thang máy không?

Nên, nhất là giờ đông. Ba lô sau lưng chiếm chỗ gần bằng một người, lại hay quẹt vào mặt và vai người đứng sau mà mình không nhìn thấy. Cầm tay phía trước hoặc đặt sát chân là gọn nhất.

Đi một hai tầng có nên dùng thang máy giờ cao điểm không?

Nếu sức khoẻ cho phép và thang bộ mở bình thường, đi bộ một hai tầng giúp thang bớt dừng, người ở tầng cao đỡ chờ. Người có con nhỏ, đồ nặng hay đau chân thì cứ dùng thang, không ai có quyền trách.

Thấy người khác chen vào khi mình chưa ra thì nói thế nào cho khỏi mất lòng?

Nói đúng việc, giọng nhẹ: "Cho em ra với ạ" hoặc "Cho mọi người ra trước rồi mình vào nhé". Không nhận xét về con người họ. Nếu tình trạng chen lặp lại hằng ngày, góp ý với ban quản lý toà nhà để có người hướng dẫn ở sảnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138