SongDung.comSống Đúng
Trên xe buýt, tàu điện và xe khách

Thấy người bị quấy rối trên xe buýt, tàu điện: người chứng kiến làm gì và báo ai

Thấy ai bị quấy rối trên xe: giữ an toàn cho mình, tới đứng cạnh hỏi chuyện người bị quấy rối, báo tài xế hoặc nhân viên, nguy hiểm gọi 113. Không quay clip đăng mạng.

A young woman seen from behind stepping toward the bus driver area to speak quietly, other passengers at a distance holding rails, bright afternoon daylight, wide shot

Thấy ai đó bị quấy rối trên xe buýt hay tàu điện, việc của người chứng kiến là: giữ an toàn cho chính mình, làm gián đoạn tình huống bằng cách ít va chạm nhất (tới đứng cạnh, hỏi chuyện người bị quấy rối), báo tài xế, phụ xe hoặc nhân viên trên tàu, và gọi 113 nếu có nguy hiểm. Không quay clip để đăng mạng, không tự xử bằng vũ lực.

Phần lớn hành khách khi thấy cảnh một người đứng áp sát, đụng chạm hay nói lời khiếm nhã với người khác đều muốn làm gì đó, nhưng lại đứng yên vì không biết bắt đầu từ đâu, sợ nhầm, sợ bị đánh, hay nghĩ sẽ có người khác lên tiếng. Bài này viết cho người đứng ở vị trí thứ ba đó: những dấu hiệu nên để ý, những việc làm được ngay mà không đẩy ai vào nguy hiểm, và cách ở lại bên người bị quấy rối sau khi chuyện đã qua.

Vì sao người chứng kiến lại quan trọng

Người bị quấy rối trên xe thường rơi vào trạng thái đông cứng: không nói được, không dám cử động, không chắc chuyện đang xảy ra có thật hay do mình tưởng tượng. Đó là phản ứng rất phổ biến của cơ thể khi bị đe doạ, không phải yếu đuối. Vì vậy chờ người bị quấy rối tự lên tiếng thường là chờ quá lâu.

Người quấy rối trên phương tiện công cộng thường dựa vào hai thứ: sự đông đúc để che hành vi, và sự im lặng của những người xung quanh. Khi chỉ cần một người khác thể hiện rằng mình đang để ý, hành vi đó thường dừng lại, vì người quấy rối mất đi cái vỏ bọc vô danh.

Còn một lý do nữa là chứng cứ và sự tin tưởng. Khi người bị quấy rối muốn báo nhân viên hay trình báo cơ quan chức năng, lời xác nhận của một người chứng kiến giúp câu chuyện của họ được nghe nghiêm túc hơn. Một hành khách sẵn lòng nói "Em cũng thấy" có thể thay đổi cách cả xe phản ứng.

Dấu hiệu cho thấy có chuyện không ổn

Không phải mọi đụng chạm trên xe đông đều là quấy rối. Những dấu hiệu sau đáng để bạn chú ý kỹ hơn:

  • Một người đứng áp sát người khác dù xung quanh còn chỗ, và cứ bám theo khi người kia dịch ra.
  • Người bị áp sát có vẻ cứng người, quay mặt đi, cố lấy túi che phía sau, hay nhìn quanh như tìm người giúp.
  • Tay của ai đó đặt ở chỗ không cần thiết, không phải tay vịn hay túi của chính họ.
  • Lời nói gạ gẫm, bình luận về cơ thể, hỏi han dai dẳng một người không muốn trả lời.
  • Một người chụp ảnh hay quay lén người khác, đặc biệt là hướng điện thoại xuống thấp.
  • Người bị theo khi xuống trạm, hay người lạ cố ngồi sát cạnh dù xe vắng.

Nếu bạn không chắc, đó không phải lý do để không làm gì. Những việc ở phần dưới đều không cần chắc chắn trăm phần trăm, vì chúng không buộc tội ai; chúng chỉ tạo ra một khoảng cách an toàn cho người có thể đang gặp chuyện. Nếu bạn đoán nhầm, cái giá chỉ là một cuộc trò chuyện ngắn với người lạ.

Những việc làm được ngay, xếp từ nhẹ tới mạnh

Chọn việc phù hợp với mức độ nguy hiểm và sức của bạn. Không cần làm tất cả:

  1. Làm gián đoạn bằng cách tới gần người bị quấy rối. Đứng cạnh họ, hỏi một câu bình thường như người quen: "Ơ chị ơi, xe này có qua trạm chợ không nhỉ?". Câu hỏi không liên quan cho người bị quấy rối một cái cớ để quay sang nói chuyện với bạn và rời khỏi chỗ đứng.
  2. Mời đổi chỗ. "Chị qua đây đứng với em, chỗ này có tay vịn", hoặc nếu bạn đang ngồi: "Chị ngồi chỗ em đi". Đứng sao cho bạn ở giữa hai người.
  3. Hỏi thẳng người bị quấy rối, giọng nhỏ. "Chị có ổn không? Chị có cần em gọi tài xế không?". Để họ quyết định bước tiếp theo.
  4. Báo người có trách nhiệm. Đi lên báo tài xế hoặc phụ xe: "Anh ơi, phía sau có người đang bị quấy rối". Trên tàu điện, dùng nút liên lạc khẩn cấp trong toa hoặc báo nhân viên ở ga kế tiếp.
  5. Gọi 113 khi có dấu hiệu bạo lực hoặc đe doạ. Nói rõ tuyến xe, hướng chạy, trạm sắp tới hoặc tên ga, đặc điểm người gây chuyện.
  6. Lên tiếng với cả xe chỉ khi an toàn. Một câu rõ ràng, không chửi bới: "Anh đứng lùi ra, chị ấy không thoải mái". Câu này hiệu quả nhất khi có thêm người cùng đứng về phía bạn.

Phần lớn tình huống dừng lại ngay ở bước một hoặc hai. Không cần đối đầu mới là giúp; tạo khoảng cách và cho người bị quấy rối một người đứng cạnh đã là giúp rất nhiều.

Điều không nên làm, dù với ý tốt

Không quay clip để đăng lên mạng. Clip lan truyền lộ mặt người bị quấy rối nhiều hơn người quấy rối, và họ phải sống với nó lâu sau chuyến xe. Nếu người bị quấy rối muốn trình báo, lời kể của bạn, giờ, tuyến xe và đặc điểm người kia là đủ để cơ quan chức năng làm việc; nếu cần thêm thông tin, họ sẽ hỏi.

Không dùng vũ lực. Đánh, xô đẩy hay giữ người trên xe đang chạy có thể làm bạn, người bị quấy rối và cả những người xung quanh bị thương, và có thể khiến chính bạn gặp rắc rối. Việc giữ người, nếu cần, để cho người có thẩm quyền.

Không bắt người bị quấy rối phải làm gì. Có người muốn xuống ngay, có người muốn làm như không có gì, có người muốn báo cơ quan chức năng. Bạn hỏi và để họ chọn; kéo họ vào một cuộc cãi vã trước cả xe có thể làm họ thấy bị phơi bày thêm lần nữa.

Không đổ lỗi. Không hỏi kiểu "Sao chị không la lên?" hay bình luận về cách ăn mặc. Đông cứng là phản ứng bình thường; người sai là người quấy rối.

Không tự đi theo người quấy rối khi họ xuống xe. Ghi nhớ đặc điểm và báo cơ quan chức năng. Đi theo một mình là đặt mình vào nguy hiểm.

Ngoại lệ và những tình huống khó

Khi người quấy rối có vẻ say, có vũ khí hay có nhóm đi cùng, đừng đối mặt. Ưu tiên lúc đó là đưa người bị quấy rối ra xa, báo tài xế dừng xe ở chỗ đông người và an toàn, gọi 113. An toàn của bạn cũng quan trọng như an toàn của họ.

Khi người bị quấy rối là trẻ em hay học sinh đi một mình, bạn có thể chủ động hơn: tới đứng cạnh, nói "Cháu đứng với cô", báo tài xế ngay. Trẻ em ít khi biết cách xin giúp và ít khi được tin nếu kể lại sau.

Khi bạn không chắc đó là quấy rối hay chỉ là hai người quen nhau đang cãi vã, câu hỏi nhẹ "Chị có quen anh này không ạ?" giúp làm rõ mà không buộc tội ai. Nếu họ quen nhau nhưng có dấu hiệu bạo lực, vẫn nên báo tài xế và 113.

Khi chính bạn là nam giới và người bị quấy rối là nữ, cách tiếp cận nhẹ nhàng càng quan trọng; đứng cách một chút, hỏi rõ ràng, và nếu có thể thì nhờ thêm một hành khách nữ đứng cạnh họ.

Sau khi chuyện đã qua: ở lại bên người bị quấy rối

Khi người quấy rối đã xuống xe hay đã đứng ra xa, hỏi người bị quấy rối "Chị có muốn em đứng cùng tới trạm của chị không?". Nhiều người cần cảm giác có ai đó ở cạnh trong vài phút sau.

Nếu họ muốn trình báo, bạn có thể đề nghị làm người chứng kiến, để lại cách liên lạc nếu bạn thấy thoải mái. Giúp họ nhớ lại tuyến xe, giờ, trạm, đặc điểm người kia. Nếu họ không muốn trình báo, tôn trọng quyết định đó.

Đừng kể chuyện lại trên mạng kèm hình ảnh hay chi tiết có thể nhận ra người bị quấy rối. Muốn cảnh báo người khác, bạn có thể báo đơn vị vận hành tuyến xe để họ tăng cường nhân viên hay camera; đó là kênh có tác dụng thật.

Về pháp lý, quấy rối, sàm sỡ, quay lén người khác nơi công cộng là hành vi bị pháp luật xử lý, nặng hay nhẹ tuỳ tính chất; mức cụ thể do văn bản hiện hành quy định, bạn tra trên cổng thông tin chính thức hoặc hỏi luật sư. Người chứng kiến có thể được mời cung cấp thông tin; việc đó là tự nguyện và rất có ích.

Người chứng kiến: nên và tránh

Gom lại những điều cần nhớ khi bạn ở vị trí người thứ ba:

NênTránhVì sao
Tới đứng cạnh, hỏi một câu bình thườngĐứng nhìn và đợi người khác ra tayMột người để ý đã đủ làm người quấy rối chùn lại
Hỏi người bị quấy rối có cần giúp khôngTự quyết thay họHọ mới là người biết điều gì an toàn cho mình
Báo tài xế, phụ xe, nhân viên, gọi 113Tự giữ người, đánh, xô đẩyNgười có thẩm quyền xử lý an toàn hơn
Ghi nhớ giờ, tuyến, đặc điểmQuay clip đăng mạngClip làm lộ người bị quấy rối nhiều hơn
Ở lại vài phút sau đóHỏi "sao chị không la lên"Đông cứng là phản ứng bình thường

Nếu lần này bạn đã đứng yên vì chưa biết làm gì, đừng tự trách quá lâu. Đọc lại phần những việc làm được ngay, chọn một câu nói mẫu mà bạn thấy mình nói được, và nhớ nó cho lần sau.

Câu hỏi thường gặp

Không chắc đó có phải quấy rối không thì có nên can thiệp?

Nên, bằng cách nhẹ nhất: tới đứng cạnh và hỏi người kia một câu bình thường. Cách này không buộc tội ai, nên nếu bạn nhầm cũng chỉ là một cuộc trò chuyện ngắn, còn nếu đúng thì đã giúp người đó thoát ra.

Báo tài xế xe buýt thì họ sẽ làm gì?

Tài xế hay phụ xe có thể nhắc người gây chuyện, mời họ xuống xe, dừng xe ở chỗ đông người an toàn hoặc liên hệ cơ quan chức năng. Họ có tư cách xử lý mà hành khách không có.

Có nên quay lại cảnh quấy rối làm bằng chứng không?

Không nên quay để đăng mạng, vì clip làm lộ người bị quấy rối. Nếu người bị quấy rối muốn trình báo, lời kể của người chứng kiến cùng giờ, tuyến, đặc điểm người kia là thông tin hữu ích; cơ quan chức năng sẽ hướng dẫn thêm.

Người quấy rối quay sang gây sự với mình thì làm gì?

Đừng đáp trả, lùi ra xa, đi lên phía tài xế hoặc nhân viên. Nếu bị đe doạ, nói to rõ để cả xe nghe và gọi 113. Không đối đầu một mình với người đang kích động.

Thấy học sinh bị quấy rối trên xe thì có cần báo phụ huynh không?

Trước hết đứng cạnh em, báo tài xế. Sau đó hỏi em có muốn gọi cho bố mẹ không và giúp em gọi. Nếu em không có điện thoại, có thể báo nhân viên hoặc cơ quan chức năng để họ liên hệ gia đình.

Nếu lần trước mình đã đứng yên thì có sao không?

Đứng yên khi không biết làm gì là phản ứng rất phổ biến. Điều quan trọng là chuẩn bị cho lần sau: nhớ một hai câu nói mẫu và việc đầu tiên sẽ làm, như tới đứng cạnh hoặc báo tài xế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138