Đi xe máy hay xe đạp thì đi một hàng hoặc tối đa hai xe song song khi đường vắng, gặp xe phía sau thì dồn lại ngay; cần nghe điện thoại, xem đường, chờ người thì tấp hẳn vào sát lề, ở chỗ không chắn cửa nhà, không chắn đầu ngõ, bật đèn báo rẽ trước khi tấp. Dừng giữa làn xe chạy, dù chỉ ba mươi giây, là bắt cả dòng phía sau phải đánh lái vòng qua mình.
Tình huống thường gặp nhất: chiều tan tầm, một con đường hai làn xe máy, ba bạn đi xe đạp điện ngang hàng nói chuyện rôm rả, phía sau là cả chục xe phải giảm tốc theo. Hoặc một người đang chạy thì điện thoại rung, dừng phắt lại ngay giữa đường để bắt máy, người phía sau phanh gấp, xe phía sau nữa lách sang làn bên cạnh suýt va. Người làm chuyện đó thường không có ý gì xấu, chỉ quen tay, nhưng chính những phút quen tay đó tạo ra phần lớn những cú phanh gấp trong phố.
Vì sao đi ngang hàng và dừng giữa đường gây khó cho người khác
Mỗi chiếc xe trên đường chiếm một khoảng bề ngang. Một làn đường trong phố thường chỉ đủ cho hai, ba xe máy đi cạnh nhau. Ba người bạn đi ngang hàng là đã lấy trọn chiều rộng đó, người phía sau muốn đi nhanh hơn chỉ còn cách lấn sang làn khác hoặc bám đuôi sát. Cả hai cách đều làm tăng nguy cơ va chạm, nhất là với người mới đi xe hoặc người lớn tuổi phản xạ chậm.
Dừng xe giữa đường còn nguy hiểm hơn, vì người phía sau không biết trước. Người đi đường đọc nhau bằng tín hiệu: đèn phanh, đèn xi nhan, cánh tay giơ lên, xe chạy chậm dần sát vào lề. Một chiếc xe đang chạy rồi đứng khựng lại mà không có tín hiệu nào phá vỡ hết những thứ đó. Người phía sau phải phản ứng trong một hai giây, mà một hai giây trên đường đông là rất ít.
Còn một chuyện ít ai để ý: sự chú ý. Vừa đi xe vừa ngoái sang nói chuyện với người bên cạnh, hay vừa giữ lái bằng một tay vừa nghe điện thoại bằng tay kia, là chia đôi đầu óc. Bạn nhìn thấy đường, nhưng phản ứng chậm hơn hẳn. Vì vậy chuẩn mực ở đây không chỉ là chuyện "đừng chắn lối người ta", mà còn là chuyện giữ an toàn cho chính mình.
Cuối cùng là chuyện công bằng. Ai cũng có việc gấp, ai cũng muốn về nhà sớm. Người đi chậm và đi ngang hàng không sai khi muốn thong thả, chỉ cần họ để lại phần đường cho người khác đi nhanh hơn.
Đi theo nhóm cho gọn: vài thói quen nhỏ
Đi một hàng dọc là mặc định. Khi đường đông, đi một hàng, xe sau cách xe trước một khoảng đủ để phanh. Chuyện thì để dành tới chỗ dừng hãy nói tiếp.
Đường vắng thì tối đa hai xe song song. Đi hai xe cạnh nhau ở đoạn vắng không làm ai khó chịu, nhưng phải đi sát phía bên phải và giữ ý nghe phía sau.
Nghe thấy còi hoặc tiếng xe phía sau thì dồn hàng ngay. Người đi bên trái tăng ga lên trước hoặc chậm lại xuống sau, không đợi người phía sau phải bấm còi lần thứ hai.
Muốn nói chuyện thì hẹn chỗ dừng. Một câu như "Tới quán nước đầu dốc dừng nói tiếp nhé" giúp cả nhóm không phải ngoái đầu sang nhau giữa đường.
Một người dẫn đường, cả nhóm theo. Nhóm đi tìm địa chỉ lạ hay dừng giữa đường để hỏi nhau rẽ trái hay phải. Thống nhất trước người cầm điện thoại xem đường đi đầu, những người khác đi sau theo một hàng.
Chở trẻ nhỏ, chở đồ cồng kềnh thì đi sát lề. Xe chở nặng đi chậm, khó lách, nên đi sát phía bên phải để những xe khác vượt dễ dàng bên trái.
Cần nghe điện thoại, xem đường: tấp vào đâu và tấp thế nào
Điện thoại rung giữa đường là chuyện xảy ra mỗi ngày. Cách xử lý gọn gàng nhất là để nó rung thêm vài giây trong lúc bạn tìm chỗ dừng cho đúng:
- Nhìn gương, bật đèn báo rẽ phải từ trước khi giảm tốc chừng một đoạn ngắn, để người phía sau biết bạn sắp tấp vào.
- Giảm tốc từ từ, tránh phanh gấp, đưa xe sát vào lề phải.
- Chọn chỗ dừng không chắn: không dừng trước cửa nhà người ta, không chắn đầu ngõ, không dừng ở chỗ vát dốc của vỉa hè, không dừng ở đoạn ngay sau khúc cua hay sát nút giao, nơi xe phía sau không kịp thấy bạn.
- Dừng hẳn xe, tắt máy nếu nói chuyện lâu. Đứng nghiêng xe sát lề, người cũng đứng phía lề chứ không đứng phía lòng đường.
- Nói xong, nhìn lại phía sau, bật đèn báo rẽ trái rồi mới nhập lại dòng xe, nhường xe đang chạy đi trước.
- Nếu là cuộc gọi không gấp, cứ để lỡ rồi gọi lại khi tới nơi. Người gọi cho bạn hầu như luôn chờ được thêm mười phút.
Với người đi xe công nghệ hay giao hàng, cuộc gọi của khách thường gấp và liên tục. Nhiều người đã chuyển sang nghe qua tai nghe một bên rồi tấp vào lề để xem địa chỉ. Dù nghe kiểu nào, phần xem bản đồ và nhắn tin trả lời vẫn nên làm khi xe đã đứng yên ở sát lề, không làm khi xe còn lăn bánh.
Những lúc khó và ngoại lệ
Có những đoạn đường không có lề để tấp: cầu, đường dẫn lên cầu, đoạn có dải phân cách sát hai bên. Ở đó đừng dừng, cứ đi tiếp tới chỗ đầu tiên có thể dừng an toàn rồi mới nghe máy hoặc gọi lại.
Khi xe chết máy, hết xăng hay thủng săm giữa đường, bạn không có lựa chọn. Bật đèn khẩn cấp nếu xe có, xuống xe và dắt xe vào sát lề càng nhanh càng tốt, đứng ở phía lề chứ không đứng ở phía dòng xe. Nhờ người gần đó trông giúp phía sau một chút nếu xe quá nặng.
Đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ đi xe đạp tự lái thì đi song song có khi lại an toàn hơn: người lớn đi phía ngoài, che cho người đi chậm phía trong. Trường hợp này không cần ép thành một hàng, chỉ cần đi sát lề và chậm.
Đoàn xe đi đám, đoàn xe đi chơi đông người là chuyện khác. Đoàn càng dài càng nên tách thành từng tốp nhỏ năm sáu xe, giữa các tốp có khoảng hở để xe khác chen vào được, thay vì một khối dài kín nửa con đường. Một đoàn kéo dài cả trăm mét khiến người khác không thể vượt cũng không thể rẽ.
Khi người khác đi hàng ba hoặc dừng chắn: nhắc thế nào
Trên đường, câu nói ít khi nghe rõ, nên tín hiệu là cách nhắc chính. Bấm một tiếng còi ngắn, nhẹ khi còn cách vài thân xe là đủ để báo "có xe phía sau". Không bấm liên tục, không bấm dài: tiếng còi dài nghe như tiếng quát, người phía trước dễ giật mình loạng choạng.
Khi đã dừng cạnh nhau ở đèn đỏ và người kia vừa đi ngang hàng chắn đường bạn suốt một đoạn, nếu thấy cần thì nói một câu nhẹ: "Mấy bạn đi dồn vào một chút giúp anh, đoạn này hẹp quá." Phần lớn sẽ gật đầu. Nếu thấy người ta không vui, thôi, đèn xanh thì mỗi người một đường.
Người dừng giữa đường nghe điện thoại thì cứ vòng qua chậm rãi, không ngoái lại nhìn, không lắc đầu. Chuyện chỉ kéo dài vài giây; giải thích với người đang bận nghe máy không có ích gì.
Có những lúc nên để qua hoàn toàn: người dừng xe vì đang luống cuống, người đi chậm vì đang chở người già, đứa trẻ đạp xe loạng choạng. Giữ khoảng cách và kiên nhẫn chờ khe để vượt.
Nếu thấy một nhóm đi xe ngang hàng, lạng lách rõ ràng gây nguy hiểm cho người khác thì đừng đuổi theo nhắc. Ghi nhớ thời điểm, đoạn đường và báo lực lượng chức năng qua 113 khi thấy nguy hiểm thật. Việc của bạn là đi an toàn, không phải đuổi theo người khác.
Khi chính mình lỡ chắn đường
Ai cũng có lúc lỡ: mải nói chuyện quên dồn hàng, dừng vội vì nghe tiếng con gọi, phanh khựng vì nhớ ra mình quên đồ. Khi nhận ra, việc đầu tiên là đưa xe sát vào lề cho thông đường, rồi mới tính chuyện khác.
Nếu người phía sau phải phanh gấp vì mình, một cái giơ tay xin lỗi là cách nói phổ biến nhất trên đường: giơ bàn tay lên ngang vai, gật đầu một cái. Ai đi đường lâu cũng hiểu cử chỉ đó. Nếu dừng cạnh nhau, nói thêm một câu: "Em xin lỗi anh, em dừng vội quá."
Nếu đã gây va quẹt, dù nhẹ, thì dừng lại, đưa xe vào lề, hỏi người kia có sao không và xem xe hai bên. Đi luôn sau một va quẹt là chuyện khác hẳn, thuộc về đạo đức và cả trách nhiệm pháp lý.
Về nguyên tắc pháp lý, luật giao thông có quy định về việc đi dàn hàng ngang, dừng đỗ xe sai chỗ và dùng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện, và các hành vi này có thể bị xử phạt. Điều kiện, trường hợp và mức xử lý cụ thể do văn bản hiện hành quy định; muốn biết chính xác, tra cổng thông tin chính thức hoặc hỏi người có chuyên môn.
Hai cách làm, hai kết quả
So sánh nhanh cách quen tay và cách gọn gàng trong những tình huống hay gặp:
| Tình huống | Cách quen tay | Cách gọn gàng | Vì sao |
|---|---|---|---|
| Đi cùng bạn bè | Ba bốn xe ngang hàng nói chuyện | Một hàng, đường vắng tối đa hai xe | Chừa đường cho xe muốn vượt |
| Điện thoại rung | Dừng khựng giữa đường bắt máy | Xi nhan, tấp sát lề, dừng hẳn rồi nghe | Người phía sau có thời gian phản ứng |
| Cần xem bản đồ | Vừa chạy vừa nhìn màn hình | Dừng ở lề, xem xong mới đi | Mắt và tay dành cho tay lái |
| Chờ người | Đỗ trước cửa nhà, đầu ngõ | Đỗ chỗ trống sát lề, không chắn lối vào | Không làm kẹt người ra vào |
| Nhập lại dòng xe | Vặn ga lao ra ngay | Nhìn sau, xi nhan, nhường xe đang chạy | Xe đang chạy được ưu tiên |
| Lỡ làm người sau phanh gấp | Đi tiếp như không có gì | Giơ tay xin lỗi, gật đầu | Một cử chỉ là đủ hạ không khí |
Cách gọn gàng chỉ tốn thêm vài giây ở mỗi tình huống. Đổi lại là những cú phanh gấp không xảy ra, và người phía sau không phải đoán xem bạn sẽ làm gì tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy hai người song song có sao không?
Ở đoạn đường vắng, hai xe song song sát phía bên phải không làm ai khó chịu. Khi đường đông hoặc nghe có xe phía sau thì nên dồn lại thành một hàng ngay để chừa đường cho người muốn vượt.
Đang đi xe thì có cuộc gọi gấp, nên làm gì?
Để điện thoại rung thêm vài giây trong lúc nhìn gương, bật xi nhan, giảm tốc và tấp sát lề ở chỗ không chắn cửa nhà hay đầu ngõ. Dừng hẳn xe rồi mới nghe. Cuộc gọi không gấp thì để lỡ, tới nơi gọi lại.
Dừng xe sát lề để nghe điện thoại thì nên tránh những chỗ nào?
Tránh trước cửa nhà người khác, đầu ngõ, đoạn vát dốc của vỉa hè, ngay sau khúc cua, sát nút giao và trên cầu. Đó là những chỗ hoặc làm kẹt người ra vào, hoặc khiến xe phía sau không kịp thấy bạn.
Có nên bấm còi để nhắc nhóm đi hàng ba phía trước không?
Một tiếng còi ngắn, nhẹ khi còn cách vài thân xe là đủ báo có xe phía sau. Tránh bấm dài hoặc bấm liên tục vì nghe như quát và dễ làm người phía trước giật mình loạng choạng.
Lỡ dừng đột ngột làm xe sau phanh gấp thì xin lỗi thế nào?
Đưa xe vào lề cho thông đường, rồi giơ bàn tay lên ngang vai và gật đầu, cử chỉ xin lỗi quen thuộc trên đường. Nếu dừng cạnh nhau ở đèn đỏ, nói thêm một câu xin lỗi ngắn là đủ.
Đi dàn hàng ngang hay nghe điện thoại khi lái xe có bị phạt không?
Luật giao thông có quy định về đi dàn hàng ngang, dừng đỗ sai chỗ và dùng điện thoại khi đang lái, các hành vi này có thể bị xử phạt. Mức và trường hợp cụ thể do văn bản hiện hành quy định, nên tra cổng thông tin chính thức.