Hành lang chung cư là lối đi chung và cũng là lối thoát nạn, nên chuẩn mực là không để giày dép, túi rác, xe đẩy hay đồ phơi tràn ra hành lang; nếu toà nhà cho phép đặt một kệ giày nhỏ sát cửa thì giữ nó gọn trong phần tường trước cửa nhà mình, có cánh đậy, không lấn ra lối đi, không bốc mùi. Còn rác thì mang thẳng xuống chỗ tập kết, không để qua đêm trước cửa.
Đi dọc hành lang một toà chung cư lúc chín giờ tối dễ thấy cảnh này: trước cửa căn này là hai đôi dép, một đôi giày thể thao; căn kế bên là kệ giày ba tầng tràn ra giữa lối; xa hơn là túi rác buộc hờ chờ sáng mai mang xuống, một chiếc xe đẩy em bé, vài chậu cây. Từng thứ một thì nhỏ, nhưng cộng lại thì hành lang như kho chứa, đi qua phải lách, và lúc có sự cố thì đó chính là lối để chạy.
Vì sao hành lang phải để trống
Hành lang là lối thoát nạn. Khi có cháy, khói, mất điện, người trong các căn hộ chạy dọc hành lang để tới cầu thang bộ. Lúc đó ánh sáng yếu, khói mù, người hoảng loạn, trẻ em và người già đi chậm. Một chiếc kệ giày, một chiếc xe đẩy lấn ra lối có thể làm người ta vấp ngã, làm chậm cả dòng người phía sau.
Mùi đi khắp tầng. Hành lang thường kín, ít gió. Mùi giày dép đi mưa, mùi túi rác để qua đêm lan sang cả những căn bên cạnh. Người ở cuối hành lang đi qua mỗi ngày, không có cách nào tránh.
Vệ sinh và côn trùng. Túi rác để trước cửa, nhất là rác thức ăn, thu hút gián, chuột, kiến. Côn trùng không ở riêng trước cửa nhà ai; chúng đi khắp tầng, vào cả những căn giữ sạch.
Diện tích chung là của mọi người. Phần hành lang trước cửa nhà mình không phải sân trước của riêng mình. Mỗi nhà lấn một chút thì cả tầng mất một lối đi rộng rãi, và người đẩy xe lăn, người chuyển đồ, nhân viên dọn vệ sinh là người chịu thiệt đầu tiên.
Để giày dép cho gọn, từng chi tiết
Nếu toà nhà cho phép đặt giày trước cửa, cách làm gọn nhất:
- Đọc nội quy trước. Nhiều toà nhà cấm hẳn để đồ ở hành lang, nhiều nơi cho phép kệ giày nhỏ sát tường. Làm theo nội quy toà nhà mình, không làm theo nhà bên.
- Chọn kệ có cánh đậy, mỏng. Kệ nằm gọn trong phần tường trước cửa nhà mình, không lấn sang tường nhà bên, không thò ra quá một gang tay.
- Chỉ để đôi đi hằng ngày. Mỗi người một đôi là đủ; giày ít đi cất vào trong nhà.
- Giày ướt, giày đi mưa: để trong nhà cho khô, không để ngoài hành lang bốc mùi.
- Không để dép rải dưới sàn. Dép rời trên sàn dễ bị đá văng ra lối đi, dễ làm người khác vấp lúc tối.
- Tốt nhất là để giày trong nhà. Một kệ nhỏ ngay sau cửa ra vào, bên trong căn hộ, giải quyết gần hết vấn đề.
Phép thử đơn giản: đứng ở đầu hành lang nhìn về phía cửa nhà mình. Nếu thấy rõ đồ của nhà mình nhô ra khỏi đường thẳng của tường, là đã lấn.
Túi rác, xe đẩy, chậu cây và đồ phơi
Không chỉ giày dép, những thứ hay bị để ra hành lang:
- Túi rác: mang thẳng xuống chỗ tập kết hoặc bỏ vào ống đổ rác của tầng, không đặt trước cửa "chờ sáng mai". Đi làm về muộn thì để túi rác trong nhà, buộc kín, sáng mang xuống.
- Xe đẩy em bé, xe đạp trẻ con: gập lại cất trong nhà; nếu toà nhà có phòng để xe đẩy chung thì dùng.
- Chậu cây: đẹp nhưng nước tưới chảy ra sàn, đất rơi, muỗi đẻ trong đĩa lót. Toà nhà cho phép thì chọn chậu nhỏ, sát tường, có đĩa lót và không để nước đọng.
- Phơi đồ: không phơi quần áo, chăn màn trên lan can hành lang, trên lối thoát hiểm. Đồ ướt nhỏ nước xuống sàn, che lối, che cả ánh sáng của hành lang.
- Thùng hàng, đồ cũ chờ bán, đồ chờ vứt: không gửi tạm ra hành lang, kể cả vài ngày. Đồ to cần bỏ thì báo ban quản lý để được hướng dẫn chỗ tập kết.
- Bàn thờ, bếp than, bếp nấu: tuyệt đối không đặt hay đốt ở hành lang vì nguy cơ cháy và khói.
Câu hỏi để tự kiểm: nếu có khói đầy hành lang, đèn tắt hết, mình mò tay theo tường mà đi, thì có vấp phải thứ gì của nhà mình không.
Tình huống khó và ngoại lệ
Có những lúc chuẩn chung phải linh hoạt. Nhà có người già, người ngồi xe lăn có thể cần để một chiếc ghế nhỏ hay xe lăn gần cửa trong lúc ra vào; khi đó gọn trong phần trước cửa nhà mình và cất vào ngay sau khi dùng. Nhà vừa có tang hay có việc lớn, khách đến đông, giày dép tạm thời nhiều hơn; hàng xóm thường thông cảm, chỉ cần dọn ngay khi khách về.
Nhà có trẻ nhỏ thì hay có dép trẻ con, xe đạp nhỏ, đồ chơi để ngoài cửa. Cha mẹ nên tập cho con cất dép vào kệ, cất xe vào nhà, vừa là gọn cho hành lang, vừa là thói quen cho con.
Có khi chuẩn mực hai nhà vênh nhau: nhà này thấy để một đôi dép ngoài cửa là chuyện thường, nhà kia thấy như vậy là mất mỹ quan. Trong trường hợp đó, nội quy toà nhà là thước đo chung, không phải ý của riêng ai. Và nếu nội quy cấm, thì kể cả "ai cũng để" cũng không làm việc đó thành đúng.
Khi hành lang bị lấn: nhắc ai, nói thế nào
Cách êm nhất là để ban quản lý nhắc chung. Họ có thể gửi thông báo nhắc cả toà về việc giữ hành lang thông thoáng, hoặc nhắc riêng căn hộ nào đó mà không cần nói ai phản ánh. Khi báo ban quản lý, nói rõ tầng, vị trí, thứ đang chắn lối và vì sao nó nguy hiểm, không cần kể tên ai.
Nếu muốn nói trực tiếp, nói về chuyện an toàn, giọng nhẹ: "Chị ơi, kệ giày nhà mình hơi lấn ra lối, tối qua bác ở cuối hành lang suýt vấp, chị xếp gọn vào giúp em với ạ." Với túi rác để qua đêm: "Anh ơi, túi rác để ngoài thì gián kéo đến cả tầng, anh mang xuống luôn giúp em được không ạ."
Để qua những gì không gây nguy hiểm và không ảnh hưởng đến ai: một đôi dép gọn trong góc, một chậu cây nhỏ sát tường nếu nội quy cho phép. Không cần biến mọi khác biệt nhỏ thành chuyện phải nhắc.
Điều không nên làm: chụp ảnh cửa nhà người ta đăng lên nhóm cư dân để "nhắc khéo", tự ý dọn hay vứt đồ của người khác. Đồ là tài sản của người ta, và một tấm ảnh đăng công khai thường làm hai nhà mất hoà khí lâu hơn nhiều so với cái kệ giày.
Khi chính nhà mình đang để đồ ra hành lang
Nhìn lại cửa nhà mình như người lạ đi ngang. Nếu thấy kệ giày lấn, dép rải, rác để ngoài, xe đẩy chắn, thì dọn trong một buổi: cất đồ ít dùng, đổi kệ to sang kệ mỏng có cánh, đưa xe đẩy vào trong nhà.
Nếu bị nhắc, nhận lời nhắc gọn: "Vâng, em xin lỗi, để em dọn ngay." Không cần chỉ sang nhà khác rằng "nhà kia cũng để"; mỗi nhà lo phần trước cửa nhà mình là đủ. Nếu thật sự thiếu chỗ để đồ, hỏi ban quản lý xem toà nhà có kho chung, phòng để xe đẩy hay quy định nào cho phép, thay vì tự đặt ra hành lang.
Và khi đã lỡ để túi rác qua đêm làm bốc mùi, mang xuống ngay, lau chỗ rỉ nước nếu có. Người cùng tầng nhớ việc mình sửa nhanh hơn nhớ việc mình làm sai.
Nên, tránh và vì sao
Bảng gọn cho cửa nhà mình:
| Nên | Tránh | Vì sao |
|---|---|---|
| Kệ giày mỏng, có cánh, sát tường nhà mình | Kệ to tràn ra lối, lấn sang nhà bên | Hành lang là lối thoát nạn |
| Để giày trong nhà nếu có thể | Dép rải trên sàn | Người đi tối, người già dễ vấp |
| Mang rác xuống chỗ tập kết ngay | Để túi rác trước cửa qua đêm | Mùi lan cả tầng, kéo côn trùng |
| Gập xe đẩy cất vào nhà | Để xe đẩy giữa hành lang | Chắn lối xe lăn, người chuyển đồ |
| Phơi đồ trong căn hộ, ban công nhà mình | Phơi trên lan can hành lang chung | Nhỏ nước, che lối, che sáng |
| Báo ban quản lý khi hành lang bị lấn | Chụp ảnh cửa nhà người ta đăng nhóm | Nhắc chung giữ được hoà khí |
Về pháp lý, chỉ cần nắm nguyên lý. Hành lang, cầu thang, lối thoát nạn trong chung cư là phần sở hữu chung, mọi cư dân có quyền dùng và có nghĩa vụ không chiếm dụng riêng. Việc để đồ làm cản trở lối thoát nạn còn liên quan quy định về phòng cháy, chữa cháy. Nội quy của từng toà nhà sẽ cụ thể hoá những điều này, còn mức xử lý cụ thể do văn bản hiện hành quy định; khi cần biết chính xác, tra cổng thông tin chính thức hoặc hỏi ban quản lý toà nhà.
Phần lớn chuyện hành lang không bao giờ cần đến pháp lý. Một kệ giày gọn, một túi rác mang xuống đúng giờ, một chiếc xe đẩy được gập vào nhà là đủ để cả tầng sống dễ chịu với nhau mà không ai phải nhắc ai.
Câu hỏi thường gặp
Có được để giày dép ở hành lang chung cư không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà. Nhiều nơi cấm hẳn, nhiều nơi cho phép kệ giày nhỏ sát tường trước cửa nhà mình. Dù được phép, nên chọn kệ mỏng có cánh, chỉ để đôi đi hằng ngày và không lấn ra lối đi chung.
Vì sao không nên để rác trước cửa nhà qua đêm?
Rác để qua đêm bốc mùi lan cả tầng, kéo gián, chuột, kiến tới, và côn trùng không chỉ ở trước cửa nhà mình. Đi làm về muộn thì để túi rác buộc kín trong nhà, sáng hôm sau mang xuống chỗ tập kết.
Kệ giày nhà bên lấn ra lối thì nên nói trực tiếp hay báo ban quản lý?
Báo ban quản lý là cách êm nhất, vì họ có thể nhắc chung cả toà. Nếu muốn nói trực tiếp, nói về chuyện an toàn và giọng nhẹ, không chụp ảnh đăng nhóm cư dân, không tự ý dọn đồ của người khác.
Có được phơi quần áo ở lan can hành lang không?
Không nên. Đồ ướt nhỏ nước xuống sàn dễ trơn trượt, che lối đi và ánh sáng của hành lang. Nhiều toà nhà cấm phơi đồ ở khu vực chung; phơi trong căn hộ hoặc ban công nhà mình là đúng chỗ.
Nhà có xe đẩy em bé mà căn hộ chật thì để ở đâu?
Gập gọn xe đẩy và cất trong nhà, sau cửa ra vào. Hỏi ban quản lý xem toà nhà có phòng để xe đẩy chung hay không. Không để xe đẩy mở sẵn ngoài hành lang vì chắn lối thoát nạn.
Để chậu cây trước cửa căn hộ có sao không?
Nếu nội quy cho phép, chọn chậu nhỏ, sát tường, có đĩa lót và không để nước đọng sinh muỗi. Không đặt chậu ở lối thoát hiểm, chỗ rẽ hay chỗ hẹp của hành lang.