SongDung.comSống Đúng
Bệnh viện, trường học và nơi làm thủ tục

Ứng xử với bác sĩ, điều dưỡng đang bận: hỏi lúc nào, hỏi gì và khi phải chờ

Người nhà muốn hỏi bác sĩ, điều dưỡng giữa ca bận: chọn lúc hỏi, gom câu hỏi, nói ngắn, chờ đúng chỗ, và cách góp ý khi thấy mình bị chậm hay bị bỏ sót.

A young man seen from behind waiting patiently beside a nurses station counter with a folded blank paper in hand, staff busy in background, bright overcast light, over-the-shoulder shot

Với bác sĩ, điều dưỡng đang bận, chuẩn mực là hỏi đúng lúc, hỏi ngắn và hỏi đúng người: gom câu hỏi lại, chờ lúc đi buồng hoặc lúc họ không đang làm thủ thuật cho người khác, nói rõ mình là người nhà giường nào, và để việc gấp được ưu tiên trước việc của mình. Khi có chuyện bất thường thì gọi ngay, không ngại; khi chỉ sốt ruột thì chờ đúng chỗ.

Ai trông người nhà nằm viện cũng từng đứng ở cửa phòng trực mười lăm phút với một câu hỏi trong đầu: kết quả xét nghiệm có chưa, khi nào được ăn, sao chai truyền chậm vậy. Trong phòng, hai điều dưỡng đang lo cho ba mươi giường, chuông gọi vang liên tục. Chen vào hỏi thì sợ làm phiền, không hỏi thì sốt ruột. Bài này đi qua cách hỏi cho được việc mà không giành mất phút giây của người đang cần hơn.

Vì sao cách hỏi lại quan trọng ở chỗ này

Một khoa thường ít người làm mà nhiều người bệnh. Một ca trực có thể chỉ vài điều dưỡng cho cả chục phòng. Mỗi phút họ dừng để trả lời câu không gấp là một phút người khác chờ thuốc, chờ thay băng. Cách hỏi gọn không phải để chiều lòng nhân viên mà để chia công bằng thời gian của họ cho mọi giường.

Ngắt lời khi họ đang làm việc có thể nguy hiểm. Điều dưỡng đang pha thuốc, đếm liều, kiểm tên người bệnh mà bị hỏi chen là rủi ro sai sót tăng lên. Chờ họ làm xong thao tác rồi mới hỏi là giúp chính người bệnh nhà mình, vì lần sau người ta pha thuốc cho nhà mình cũng cần không bị ngắt.

Thông tin bệnh là chuyện riêng. Bác sĩ không thể nói chi tiết tình trạng của người bệnh giữa hành lang, trước mặt người lạ. Khi được hẹn lên phòng bác sĩ hoặc chờ lúc đi buồng, đó là cách bảo vệ riêng tư cho chính người nhà mình.

Sự tôn trọng đi theo hai chiều. Người làm y tế cũng mệt, cũng đói, cũng có lúc nói cộc vì áp lực. Giữ giọng bình tĩnh không có nghĩa là chịu thiệt; nó giúp câu hỏi của mình được nghe rõ hơn và câu trả lời được nói kỹ hơn.

Hỏi thế nào cho gọn và được việc

Một cách hỏi tốt chỉ mất một hai phút của nhân viên mà người nhà về giường vẫn rõ việc. Có thể làm theo trình tự này:

  1. Ghi câu hỏi ra giấy hoặc ghi chú trong điện thoại từ trước, gom lại hai ba câu quan trọng nhất. Không chạy ra hỏi mỗi khi nảy ra một ý.
  2. Chọn lúc. Lúc bác sĩ đi buồng buổi sáng là lúc tốt nhất để hỏi về điều trị. Với điều dưỡng, chờ họ xong việc ở giường đang làm, không hỏi khi họ đang cầm kim, pha thuốc, đẩy xe cấp cứu.
  3. Mở đầu bằng giường và tên người bệnh: "Chị ơi, em là người nhà bác giường số sáu phòng hai, em hỏi chị một chút được không?" Câu xin phép nhỏ này giúp họ chuyển sự chú ý đúng chỗ.
  4. Hỏi một câu một lần, ngắn: "Mẹ em hôm nay đã được ăn cháo chưa ạ?" thay vì kể lại cả đêm qua. Nếu cần kể triệu chứng, nói cái gì thay đổi, từ lúc nào.
  5. Nhắc lại cho chắc: "Dạ, vậy là chiều nay có kết quả, em chờ chị báo đúng không ạ?" Nghe lại giúp tránh hiểu nhầm và đỡ phải hỏi lần hai.
  6. Cảm ơn và để họ đi. Không níu thêm câu chuyện khác khi họ đã quay đi làm việc.

Có những câu chỉ bác sĩ điều trị trả lời được, như tiên lượng, thay đổi thuốc, thời gian ra viện. Hỏi điều dưỡng những câu này thì họ chỉ trả lời được "chờ bác sĩ", không phải họ từ chối mà vì đó không phải phần việc của họ.

Khi nào gọi ngay, không chờ, không ngại

Người bệnh có dấu hiệu khác hẳn lúc trước. Khó thở hơn, lơ mơ, gọi không tỉnh, đau tăng đột ngột, chảy máu chỗ mổ, co giật, môi tím, nói ngọng: đây là lúc bấm chuông hoặc chạy ra phòng trực gọi to, không cần xin phép, không cần câu mở đầu lịch sự.

Dây truyền tuột, máy kêu báo động, chai truyền hết. Đừng tự rút kim, tự chỉnh tốc độ, tự tắt máy. Gọi điều dưỡng ngay; trong lúc chờ, giữ người bệnh nằm yên.

Người bệnh bị ngã, tự rút ống. Không cố bế dậy ngay nếu không biết cách; gọi nhân viên, giữ đầu người bệnh không đập xuống sàn.

Thấy thuốc phát khác thường. Viên thuốc lạ, số lượng khác hôm qua, tên trên túi không đúng: hỏi trước khi cho uống, "Chị ơi, hôm qua mẹ em uống hai viên trắng, hôm nay có viên vàng, chị kiểm giúp em được không?" Câu hỏi này được nhân viên y tế đánh giá cao, vì nó giúp chặn nhầm lẫn.

Khi phải chờ lâu hoặc thấy mình bị chậm

Chờ lâu ở bệnh viện thường không phải vì bị quên mà vì có ca gấp hơn mình không nhìn thấy. Trước khi bực, hỏi một câu để biết đang ở đâu: "Chị ơi, kết quả của mẹ em thường mấy giờ có ạ, để em biết mà chờ." Biết mốc giờ là bớt một nửa sự sốt ruột.

Nếu đã quá giờ hẹn khá lâu mà không ai báo, hỏi lại lần hai, vẫn bình tĩnh: "Lúc trưa chị bảo ba giờ có, giờ năm giờ rồi em chưa thấy, chị xem giúp em có trục trặc gì không?" Câu nói kèm mốc thời gian cụ thể dễ được xử lý hơn câu than chung chung.

Khi cảm thấy bị đối xử không đúng, như bị nói nặng, bị bỏ sót, thì góp ý với điều dưỡng trưởng khoa hoặc bộ phận tiếp nhận ý kiến người bệnh mà bệnh viện nào cũng có. Nói sự việc, giờ giấc, không cần lời lẽ nặng. Đây là đường có tác dụng thật.

Những việc không giúp được gì: đứng chắn cửa phòng trực, quát to trước mặt người bệnh khác, quay video nhân viên rồi đăng lên mạng. Người trong video có thể đang ở giờ thứ mười hai của ca trực, và đoạn phim chỉ kể một phần của câu chuyện. Nếu có sai sót nghiêm trọng, giữ giấy tờ, ghi lại giờ giấc và làm việc với bệnh viện hoặc hỏi luật sư.

Khi chính mình lỡ nói nặng hoặc làm phiền

Người nhà nuôi bệnh nhiều ngày ít ngủ, lo tiền, lo việc ở nhà; nói nặng một câu với điều dưỡng là chuyện xảy ra với rất nhiều người tử tế. Điều quan trọng là quay lại. Không cần quà, chỉ cần một câu khi họ rảnh tay: "Lúc sáng em nói hơi to, em xin lỗi chị, em lo quá."

Lỡ gọi chuông nhiều lần cho việc không gấp: lần sau gom lại một lượt. Lỡ ngắt lời bác sĩ khi đang nói với người bệnh giường bên: dừng lại, lùi ra, chờ. Lỡ tự ý chỉnh dây truyền, tự cho người bệnh ăn khi đang phải nhịn: báo ngay cho điều dưỡng, nói thật, đừng giấu, vì giấu mới là thứ nguy hiểm.

Khi ra viện, một lời cảm ơn cụ thể như "cảm ơn chị đêm hôm đó đã ở lại với mẹ em" có giá trị hơn mọi món quà. Nhiều nơi còn có sổ hoặc hòm thư góp ý; viết vài dòng khen đúng người cũng là cách làm cho nơi đó tốt hơn.

Nếu người nhà mình là người hay gọi, hay hỏi, hay cáu vì đau, người trông nên nói trước với điều dưỡng một câu để họ hiểu: "Ông nhà em đau nên hay gắt, có gì chị bỏ qua cho ông." Nhân viên y tế quen với chuyện này, nhưng một lời nói trước vẫn làm mọi việc nhẹ đi.

Hỏi đúng lúc và hỏi sai lúc

Cùng một câu hỏi, chọn lúc khác nhau cho kết quả khác nhau:

Câu hỏiLúc nên hỏiLúc nên tránh
Hướng điều trị, khi nào ra việnLúc bác sĩ đi buồng, hoặc hẹn lên phòng bác sĩGiữa hành lang khi bác sĩ đang đi gấp
Giờ có kết quả xét nghiệmLúc điều dưỡng vừa xong việc ở giườngKhi họ đang pha thuốc, tiêm truyền
Được ăn uống gìHỏi một lần đầu ca, ghi lạiHỏi lại nhiều lần trong ngày
Thấy người bệnh khác thườngNgay lập tức, bấm chuông hoặc gọi toChờ cho đến lúc đi buồng
Góp ý thái độ, sai sótVới điều dưỡng trưởng hoặc bộ phận tiếp nhận ý kiếnQuát giữa phòng hay đăng lên mạng

Một mẹo đơn giản: mỗi ngày cử một người trong nhà làm đầu mối hỏi chuyện với khoa, ghi lại câu trả lời và báo cho cả nhà qua nhóm chat. Như thế bác sĩ không phải trả lời cùng một câu cho năm người con thay nhau gọi, và thông tin trong nhà cũng không bị mỗi người hiểu một kiểu.

Ca đêm, khoa nhi và người bệnh không tự nói được

Ca đêm: số nhân viên trực ít hơn ban ngày, bác sĩ trực có thể phải lo cho nhiều khoa. Việc không gấp như hỏi lịch mổ, hỏi kết quả, xin giấy tờ thì để sáng hôm sau. Việc gấp vẫn gọi ngay, không chần chừ vì sợ đánh thức ai.

Khoa nhi: cha mẹ thường sốt ruột hơn cả, và trẻ không tự kể được mình đau ở đâu. Ghi lại giờ sốt, nhiệt độ, số lần nôn, số lần đi tiểu, bé ăn được bao nhiêu; khi điều dưỡng hỏi, đọc theo ghi chép thay vì kể theo trí nhớ. Những con số này giúp nhân viên làm việc nhanh hơn rất nhiều.

Người bệnh lớn tuổi, lẫn hoặc không nói được: người nhà là "người kể chuyện" thay họ. Nói rõ ông bà thường ngày thế nào để nhân viên biết đâu là thay đổi mới: "Bình thường bà nhà em vẫn tự đi vệ sinh được, từ chiều nay bà không đứng dậy được nữa." Câu như vậy đáng giá hơn mười câu hỏi chung chung.

Câu hỏi thường gặp

Người nhà muốn hỏi bác sĩ về bệnh thì nên hỏi lúc nào?

Lúc bác sĩ đi buồng buổi sáng là thuận nhất. Nếu cần nói kỹ, xin hẹn lên phòng bác sĩ hoặc hỏi điều dưỡng lúc nào bác sĩ rảnh; hành lang không phải chỗ nói chuyện bệnh tình chi tiết.

Gọi điều dưỡng nhiều có bị coi là làm phiền không?

Gọi vì việc gấp như khó thở, máy kêu, dây tuột, đau tăng thì không bao giờ là làm phiền. Với việc không gấp, gom lại hỏi một lần là cách giúp họ chia đều thời gian cho cả khoa.

Thấy nhân viên y tế nói cộc thì nên phản ứng thế nào?

Giữ giọng bình tĩnh, nhắc lại việc mình cần. Nếu thái độ đó lặp lại hoặc ảnh hưởng tới việc chăm sóc, góp ý với điều dưỡng trưởng khoa hoặc bộ phận tiếp nhận ý kiến của bệnh viện, nói rõ sự việc và giờ giấc.

Có nên quay video nhân viên y tế khi bức xúc không?

Không nên. Đoạn phim chỉ kể một phần câu chuyện và có thể làm tổn thương người đang làm việc trong ca rất dài. Nếu có sai sót nghiêm trọng, ghi lại giờ giấc, giữ giấy tờ và làm việc với bệnh viện hoặc hỏi luật sư.

Có cần gửi quà cảm ơn bác sĩ, điều dưỡng không?

Không cần. Lời cảm ơn cụ thể, góp ý khen trong sổ hoặc hòm thư của bệnh viện là cách được trân trọng nhất. Nhiều nơi còn có quy định riêng về việc nhận quà của nhân viên y tế.

Thấy thuốc phát khác mọi ngày thì có nên hỏi không?

Nên hỏi trước khi cho người bệnh uống. Nói cụ thể khác ở đâu, ví dụ màu viên, số viên, tên trên túi. Đây là câu hỏi giúp chặn nhầm lẫn và nhân viên y tế thường cảm ơn người nhà vì điều đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138