SongDung.comSống Đúng
Bệnh viện, trường học và nơi làm thủ tục

Nhường lượt cho người già, người khuyết tật ở bệnh viện, quầy thủ tục: ai và thế nào

Ở bệnh viện và quầy thủ tục, ai được ưu tiên, nhường ghế và nhường lượt thế nào cho khéo, khi người ta từ chối, và khi chính mình là người được nhường.

A young man seen from behind gently offering his chair to an older woman with a cane in a bright waiting hall, other people seated calmly, soft morning daylight, medium shot

Ở bệnh viện và nơi làm thủ tục, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai, người bế con nhỏ và người đang mệt rõ rệt nên được nhường ghế, nhường lượt hoặc đi quầy ưu tiên. Nhường đúng là hỏi trước khi giúp, nói một câu ngắn, để họ quyết; và khi họ từ chối thì thôi, không ép. Việc xếp ai lên trước ở quầy là của nhân viên, người chờ chỉ nhường phần của chính mình.

Một bà cụ chống gậy đứng ở cuối phòng chờ đã mười phút, ghế đầy người trẻ đang cúi xuống điện thoại. Một anh dùng xe lăn không qua được lối giữa hai dãy ghế vì túi đồ để dưới đất. Một chị bầu tháng cuối ngại xin lên trước vì sợ người khác nghĩ mình "đòi". Ai trong phòng cũng sẵn lòng giúp nếu được nhờ, nhưng không ai biết bắt đầu từ đâu. Những dòng dưới đây cho mình biết bắt đầu từ đâu.

Vì sao ưu tiên ở đây không chỉ là phép lịch sự

Đứng lâu là rủi ro thật. Người cao tuổi đứng chờ dễ chóng mặt, tụt huyết áp, ngã. Phụ nữ mang thai tháng cuối đứng lâu dễ phù chân, choáng. Người vừa ốm dậy có thể ngất. Một chiếc ghế ở bệnh viện có khi là thứ phòng một cú ngã.

Người khuyết tật phải tốn sức gấp nhiều lần cho cùng một việc. Đi từ cổng vào quầy, tìm thang máy, chen qua dãy ghế, đọc số thứ tự: với người dùng xe lăn hay người khiếm thị, mỗi việc là một trở ngại. Ưu tiên giúp bù lại phần chênh đó, để họ đến được cùng một đích như mọi người.

Đó là nếp đã được ghi thành quy định. Nhiều nơi khám chữa bệnh và nơi làm thủ tục có quầy, lượt hoặc lối riêng cho người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ. Việc ai được ưu tiên ở mức nào do văn bản hiện hành và nội quy từng nơi quy định, tra cổng thông tin chính thức khi cần biết rõ.

Ai rồi cũng có lúc cần. Hôm nay mình khoẻ, mai mình bó bột chân, mình bế con sốt, mình đưa bố mẹ già đi khám. Một phòng chờ mà người ta quen nhường nhau là phòng chờ mình cũng muốn ngồi khi đến lượt mình yếu.

Nhường thế nào cho khéo

Nhường không khó, nhưng nhường vụng thì người được nhường ngại, người nhường thì lúng túng. Mấy bước dưới đây giữ được thể diện cho cả hai:

  1. Để ý xung quanh vài lần trong lúc chờ. Ngẩng lên khỏi điện thoại mỗi khi có người mới vào là đủ để thấy ai đang cần ghế.
  2. Hỏi ngắn, đứng dậy cùng lúc: "Bác ngồi đây đi ạ." Đứng dậy ngay khi nói giúp người kia đỡ phải từ chối khách sáo vì nghĩ mình chỉ hỏi cho phải phép.
  3. Đứng tránh hẳn ra một bên, không đứng sát bên ghế như chờ được cảm ơn. Người được nhường ngồi xuống thoải mái hơn.
  4. Nhường lượt của mình ở quầy: nói với nhân viên, không tự đẩy người khác lên. "Chị ơi, em cho bác này lên trước em được không ạ, bác mệt quá."
  5. Dọn lối cho xe lăn, người chống nạng: nhấc túi, xếp chân vào, kéo ghế sát lại. Không cần nói gì, làm là đủ.
  6. Giúp người khiếm thị: hỏi trước, "Anh có cần em đọc số hay dẫn tới quầy không ạ?" Nếu họ đồng ý, để họ nắm khuỷu tay mình, mình đi trước nửa bước, báo bậc, báo cửa.

Khi nhường xong, quay lại việc của mình. Không cần kể với người đi cùng, không cần chụp ảnh. Một cử chỉ tử tế trọn vẹn nhất là cử chỉ người được giúp không thấy mình nợ ai.

Khi người ta từ chối hoặc khi không rõ ai cần

Người được mời ngồi lắc đầu: nhiều người cao tuổi vẫn khoẻ và muốn đứng, nhiều người khuyết tật không muốn bị coi là yếu. Nói "Dạ vâng, bác cần thì gọi cháu" rồi ngồi lại. Không ép hai ba lần, không tỏ ra phật ý.

Không rõ người đó có cần không: bà bầu tháng đầu chưa lộ bụng, người có bệnh tim, người vừa mổ không nhìn thấy được từ bên ngoài. Không nên đoán theo vẻ ngoài rồi bình phẩm "trông khoẻ thế mà". Ai xin ghế thì nhường, không hỏi lý do.

Hai người cùng cần: ví dụ một cụ già và một chị bế con, chỉ còn một ghế. Đứng dậy nhường thêm ghế của mình là cách gọn nhất; nếu mình cũng đang mệt, để hai người tự nhường nhau, họ thường biết ai yếu hơn.

Ở khu cấp cứu, phòng xét nghiệm, phòng chụp chiếu: thứ tự có khi do chuyên môn quyết, người già cũng phải chờ như mọi người nếu người khác nặng hơn. Lúc này phần mình làm được là ghế ngồi và lối đi, không phải lượt.

Người trẻ đang ngồi ghế ưu tiên: có thể họ cũng đang mệt, đang đau mà không thấy được. Thay vì nhìn khó chịu, hỏi chung: "Có ai ngồi dịch giúp bác này một chỗ được không ạ?" Câu hỏi chung không làm ai bị chỉ mặt.

Người khuyết tật trí tuệ, người lẫn: đôi khi không xếp hàng theo cách thông thường, nói to, đi lại. Người đi cùng họ đang cố gắng; người xung quanh kiên nhẫn một chút là giúp được nhiều.

Khi có người chen lên trước nhân danh ưu tiên

Thỉnh thoảng có người dẫn ông bà theo để được lên trước, rồi làm việc của chính mình. Hay có người tự nhận là có việc gấp. Người chờ không phải trọng tài; chuyện ai được ưu tiên do nhân viên quyết. Nếu thấy chưa hợp lý, hỏi nhẹ với nhân viên: "Chị ơi, quầy ưu tiên áp dụng cho trường hợp nào ạ, để em biết." Câu hỏi về quy định không tấn công ai.

Cũng có khi mình thấy bất công thật: chờ hai tiếng rồi mà người dẫn theo ông bà vào sau lại xong trước. Trước khi bực, nghĩ tới chính bố mẹ mình. Một hệ thống có lúc bị lợi dụng vẫn tốt hơn nhiều so với một phòng chờ nơi người già phải đứng như mọi người. Nếu thấy quy trình có lỗ hổng, góp ý cho nơi đó sửa quy trình, đừng trút lên từng người đang đứng ở quầy.

Đừng tra hỏi người khuyết tật hay người già xem họ "có thật cần không", đừng đòi xem giấy tờ. Ngay cả khi có người lợi dụng, việc nghi ngờ công khai sẽ làm tổn thương nhiều người thật sự cần hơn. Nếu bức xúc, góp ý với nhân viên hoặc qua kênh phản ánh của nơi đó.

Không chụp, không quay người được ưu tiên rồi đăng lên mạng kèm lời bình. Họ có thể đang mang một bệnh mà mình không nhìn thấy.

Người đi cùng người già, người khuyết tật: làm phần việc của mình trước

Rất nhiều người cao tuổi và người khuyết tật đến bệnh viện, đến quầy thủ tục cùng con cháu hay người thân. Người đi cùng làm tốt phần của mình thì người được đi cùng đỡ phải nhờ người lạ, và phòng chờ cũng bớt rối.

Trước khi đi, hỏi trước nơi đó có lối vào bằng phẳng, thang máy, quầy ưu tiên, chỗ đỗ xe gần cửa không. Mang theo ghế xếp nhỏ nếu ông bà không đứng lâu được và nơi đến hay thiếu ghế, nước, thuốc thường dùng, giấy tờ để sẵn một túi. Đến nơi, cho ông bà ngồi trước rồi mình mới đi lấy số, hỏi quầy.

Ở quầy, đứng cạnh để giúp nghe, giúp đọc, nhưng đừng nói thay mọi câu; nhân viên cần nghe chính người đó xác nhận. Nếu người được đi cùng dùng xe lăn, chọn chỗ chờ không chắn lối, khoá bánh xe, đứng phía trước để họ nhìn thấy mình khi nói chuyện.

Khi người khác nhường ghế, nhường lượt, cảm ơn thay cho ông bà và nhận lời, đừng từ chối khách sáo. Khi không ai nhường mà ông bà mệt, hỏi nhân viên trước, rồi mới nhờ người ngồi gần.

Khi chính mình là người cần được ưu tiên

Bó bột chân, mang thai, vừa mổ, đưa con nhỏ đang sốt: lúc đó mình là người cần. Nói ra không có gì xấu hổ. Với nhân viên: "Em đang mang thai tháng thứ tám, em đứng lâu không được, em có đi quầy ưu tiên được không ạ?" Với người ngồi gần: "Anh cho em ngồi nhờ một chút được không, em hơi chóng mặt."

Khi được nhường, nhận lời và cảm ơn một câu, không cần từ chối khách sáo nhiều lần. Ngồi được rồi thì để ý: khi có người yếu hơn đến, nhường lại nếu mình đã đỡ.

Nếu người lớn tuổi trong nhà ngại xin ưu tiên vì sợ phiền, con cháu đi cùng nói giúp. Ông bà thường nghĩ "ai cũng phải chờ", nhưng một buổi đứng chờ có thể làm ông bà mệt cả tuần.

Lỡ được nhường mà sau đó thấy mình đã khoẻ hơn người bên cạnh, đứng dậy nhường lại. Lỡ dùng quầy ưu tiên khi không thuộc diện vì không hiểu quy định, khi được nhắc thì cảm ơn và chuyển sang quầy thường.

Ai, ở đâu, nhường gì

Bảng gợi ý những trường hợp thường gặp:

Người cầnNhường gìLưu ý
Người cao tuổiGhế gần quầy, lượt nếu mình sẵn lòngHỏi trước, đừng nói to như với người nghe kém
Phụ nữ mang thai, bế con nhỏGhế, lối đi, lượt ở quầy ưu tiênKhông đoán tháng thai, không hỏi chuyện riêng
Người dùng xe lăn, chống nạngLối đi thông, chỗ đỗ xe lăn, thang máyKhông tự đẩy xe lăn khi chưa hỏi
Người khiếm thịĐọc số, dẫn tới quầy khi được nhờĐể họ nắm khuỷu tay mình, báo bậc, báo cửa
Người đang mệt rõ rệtGhế, báo nhân viên nếu có dấu hiệu nặngNgất, khó thở thì gọi nhân viên y tế ngay, ở ngoài gọi 115

Bảng này chỉ là gợi ý; nội quy ưu tiên cụ thể ở mỗi nơi có thể khác. Khi không chắc, hỏi nhân viên, và khi nhường, nhường phần của mình chứ không quyết thay cho người khác.

Câu hỏi thường gặp

Ở bệnh viện ai được ưu tiên khi xếp hàng?

Thường là người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người bệnh nặng. Mức ưu tiên cụ thể do văn bản hiện hành và nội quy từng nơi quy định, nên hỏi quầy hướng dẫn ngay khi vào.

Mời người già ngồi mà họ từ chối thì sao?

Nói "dạ vâng, bác cần thì gọi cháu" rồi ngồi lại, không ép nhiều lần. Nhiều người cao tuổi vẫn khoẻ và muốn đứng; tôn trọng lựa chọn của họ cũng là một cách lịch sự.

Có nên tự đẩy xe lăn giúp người khuyết tật không?

Chỉ khi đã hỏi và được đồng ý. Xe lăn là phần cơ thể nối dài của người dùng, tự ý đẩy có thể làm họ mất thăng bằng hoặc thấy bị coi thường. Dọn lối đi thông thoáng là cách giúp không cần hỏi.

Thấy người trẻ ngồi ghế ưu tiên thì có nên nhắc không?

Nên hỏi chung thay vì chỉ thẳng một người, vì có thể họ cũng đang ốm mà không nhìn thấy được. Câu như "có ai dịch giúp bác này một chỗ không ạ" thường đủ để ai đó đứng dậy.

Mang thai tháng đầu có nên xin ưu tiên không?

Có, nếu thấy mệt, chóng mặt hay buồn nôn. Bụng chưa lộ thì người khác không biết, nên nói nhẹ với nhân viên hoặc người ngồi gần. Không có gì phải ngại khi xin một chỗ ngồi.

Giúp người khiếm thị ở nơi đông người thế nào cho đúng?

Hỏi trước có cần giúp không. Nếu có, để họ nắm khuỷu tay mình, mình đi trước nửa bước, báo bậc thang, cửa, chỗ rẽ. Không kéo tay, không đẩy lưng và không nói to như với người nghe kém.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138