SongDung.comSống Đúng
Đạo đức đời thường: trung thực và giữ lời

Mượn đồ của bạn bè, đồng nghiệp: trả đúng hạn, trả đủ và nói thật khi làm hỏng

Mượn sách, máy ảnh, xe máy, đồ cắm trại của bạn bè, đồng nghiệp: hỏi rõ hạn, giữ kỹ hơn đồ mình, trả đúng hẹn khi chưa ai đòi, hỏng hay mất thì nói ngay. Câu mẫu.

Two colleagues seen from behind in a bright office pantry, one handing back a camera bag with both hands, soft afternoon light through tall windows, medium shot

Mượn đồ thì hỏi rõ mượn tới bao giờ, giữ kỹ hơn đồ của mình, trả đúng hẹn ngay cả khi chủ chưa nhắc, trả trong tình trạng như lúc nhận; làm hỏng hay làm mất thì báo ngay và đền theo ý chủ. Người cho mượn đã tin mình; chuẩn mực ở đây là đừng để họ phải hối hận vì đã tin.

Tình huống thường gặp: mượn đồng nghiệp chiếc máy ảnh cho chuyến đi, mượn bạn cùng phòng bộ lều cắm trại, mượn bạn học cuốn sách, mượn xe máy chạy việc gấp. Lúc mượn thì ai cũng hứa trả ngay, nhưng rồi bận, quên, đồ nằm ở góc nhà vài tháng. Người cho mượn ngại đòi vì sợ mất lòng, cứ chờ, càng chờ càng khó nói. Món đồ nhỏ thành ra một khoảng cách nhỏ giữa hai người.

Vì sao trả đúng hạn quan trọng hơn ta tưởng

Món đồ cho mượn thường là thứ chủ cũng cần dùng. Họ cho mượn vì tin rằng sẽ có lại đúng lúc; khi mình trả trễ, họ phải hoãn việc của họ, đi mượn chỗ khác, có khi phải mua mới. Cái giá của sự chậm trễ rơi vào người tử tế đã cho mượn, không rơi vào người mượn.

Lý do thứ hai là người cho mượn rất ngại đòi. Hỏi lại đồ của chính mình mà vẫn phải chọn lời, sợ bị nghĩ là tính toán. Mình trả đúng hạn là gỡ cho họ khỏi phải nói câu khó nói ấy.

Lý do thứ ba nằm ở mình: chữ tín được xây bằng những chuyện nhỏ thế này. Người trả đồ đúng hẹn là người lần sau được cho mượn thứ quý hơn, được giao việc quan trọng hơn. Và ngược lại, một lần giữ đồ quá lâu đủ để người kia ngại cho mình mượn lần thứ hai, dù không nói ra.

Với đồng nghiệp, chuyện còn tế nhị hơn vì hai người gặp nhau mỗi ngày. Món đồ chưa trả nằm giữa hai người như một câu hỏi không ai muốn mở lời, làm cả những trao đổi công việc cũng kém tự nhiên. Trả đúng hẹn là giữ cho chỗ làm việc khỏi những vướng víu không đáng có.

Làm đúng từ lúc mượn tới lúc trả

Mỗi chặng có một việc nhỏ cần làm:

  1. Lúc mượn: nói rõ để làm gì và tới khi nào. "Anh cho em mượn máy ảnh cuối tuần này nhé, thứ hai em mang trả anh ở công ty." Hỏi luôn có gì cần lưu ý: pin, phụ kiện, chỗ hay hỏng.
  2. Kiểm tra cùng chủ tình trạng lúc nhận: vết xước sẵn có, phụ kiện đi kèm. Chụp một tấm ảnh nếu là đồ đắt tiền, để lúc trả hai bên cùng yên tâm.
  3. Trong lúc dùng: giữ kỹ hơn đồ của mình, không cho người thứ ba mượn lại khi chủ chưa đồng ý, không dùng vào việc khác với điều đã nói.
  4. Trước khi trả: lau chùi, sạc đầy pin, đổ lại xăng nếu mượn xe, gấp lại như lúc nhận, đếm đủ phụ kiện.
  5. Trả đúng hoặc sớm hơn hẹn, tận tay, kèm một lời cảm ơn. Nếu thấy trễ, nhắn trước khi tới hạn chứ không phải sau.
  6. Với đồ tiêu hao như giấy in, xăng, pin dùng một lần, mua bù hoặc trả bằng thứ tương đương, đừng coi như đương nhiên được dùng.

Câu trả đồ gọn mà ấm: "Em gửi anh máy ảnh, pin em sạc đầy rồi, đủ thẻ nhớ với dây đeo. Cảm ơn anh nhiều, chuyến đi có ảnh đẹp nhờ anh."

Nhiều người còn gửi kèm một món nhỏ như gói bánh, ly cà phê. Không bắt buộc, nhưng với đồ mượn lâu hoặc mượn nhiều lần, đó là cách nói cảm ơn mà không cần thêm lời nào. Điều đáng giá hơn món quà vẫn là trả đúng ngày đã hẹn.

Khi lỡ làm hỏng hay làm mất đồ mượn

Báo ngay, đừng chờ tới lúc trả mới nói. Chủ có quyền biết sớm để tính chuyện của họ. "Chị ơi, em xin lỗi, em lỡ làm rơi ống kính, bị xước một vết. Em muốn mang đi kiểm tra và sửa, chị có tiệm quen không?"

Để chủ quyết cách đền. Có người muốn tiền, có người muốn món mới y hệt, có người chỉ muốn sửa ở tiệm quen. Hỏi ý chủ trước, đừng tự mua một món "gần giống" rồi đưa.

Không tự sửa ở chỗ rẻ cho xong. Sửa không đúng cách có thể làm hỏng thêm, mất bảo hành. Món đắt tiền thì sửa ở nơi chủ đồng ý.

Mất hẳn thì đền tương đương, kể cả khi chủ bảo "thôi khỏi". Nếu chủ nhất quyết không nhận tiền, có thể mua một món họ cần, hoặc ghi nhớ để giúp lại lúc khác. Đừng coi lời "thôi khỏi" là xong chuyện ngay.

Hư do đồ đã cũ, không phải lỗi mình. Vẫn báo thật tình trạng, kể lại lúc dùng thế nào. Đề nghị cùng mang đi sửa và chia chi phí; người cho mượn sẽ thấy mình không né tránh.

Ca khó: đồ mượn lâu đã quên, chủ bảo "cứ giữ", mượn xe máy

Phát hiện đồ mượn đã nằm ở nhà mình mấy tháng. Trả ngay, kèm lời xin lỗi thật: "Em xin lỗi, cuốn sách này em mượn từ hồi đầu năm mà quên mất, giờ mới mang trả." Không cần bịa lý do.

Chủ bảo "cứ giữ mà dùng". Hỏi lại cho rõ là cho hẳn hay cho mượn tiếp. "Anh cho em luôn hay em cứ giữ, khi nào anh cần thì báo em?" Hai ý này khác nhau, nói rõ thì về sau không ai nghĩ ngợi.

Mượn xe máy. Mang theo giấy tờ của chính mình, không chở quá người, không đi đường xa hơn đã nói. Gặp chuyện va chạm, vi phạm khi đang dùng xe mượn thì mình chịu trách nhiệm và báo chủ xe ngay.

Mượn đồ của người lớn tuổi hoặc người ít khi đòi. Càng phải tự giác trả đúng hẹn. Người ít đòi là người ngại nhất; đừng để sự hiền lành của họ thành lý do mình chậm.

Mượn sách. Không gạch chân, không ghi chú, không gập góc trang, không để sách ở chỗ ẩm. Muốn đánh dấu thì kẹp một mẩu giấy. Sách có chữ ký, có kỷ niệm của chủ thì càng phải giữ như đồ quý, vì mất là không mua lại được.

Ở phòng trọ, ký túc xá: đồ dùng chung và đồ mượn lẫn lộn

Sinh viên mới lên thành phố ở chung phòng thường mượn qua mượn lại đủ thứ: nồi cơm, bàn là, máy sấy tóc, ổ cắm, cả dầu gội. Chính vì quá tiện nên ranh giới giữa "dùng chung" và "đi mượn" rất dễ nhoè. Người này nghĩ là đồ chung, người kia nghĩ là đồ của mình cho mượn, vài tháng sau thành chuyện bực bội không ai nói ra.

Cách gọn nhất là nói rõ ngay từ đầu: món nào góp tiền mua chung, món nào của riêng ai. Với đồ riêng, mỗi lần dùng vẫn hỏi một câu, dù chỉ là "Mình dùng nhờ cái bàn là chút nhé." Dùng xong để lại đúng chỗ, rút điện, lau sạch. Đồ tiêu hao như dầu gội, kem đánh răng, gạo thì đừng dùng của bạn quá một hai lần; hết đồ của mình thì mua, hoặc góp lại cho rõ.

Khi ra trường, chuyển phòng, rà lại một lượt xem có món nào của bạn đang ở chỗ mình không. Không ít đồ bị mang đi theo chỉ vì không ai nhớ nó là của ai.

Khi người khác mượn đồ của mình mà chưa trả

Ngồi chờ người ta tự nhớ thường chỉ làm mình thêm bực. Nhắc sớm, nhẹ, kèm lý do cụ thể là cách ít mất lòng nhất: "Cuối tuần này mình cần cái lều để đi với nhà, bạn gửi lại mình trước thứ sáu được không?"

Nếu đã nhắc mà người kia cứ hẹn lần hẹn lữa, nói rõ hơn mà vẫn giữ giọng bình thường: "Mình nhắc lần này là lần thứ ba rồi, mình đang cần thật, mai bạn mang qua giúp mình nhé." Đồ quý mà người mượn im lặng hẳn thì nói chuyện trực tiếp, tránh nhắc trong nhóm chat đông người, tránh đăng lên mạng "ai mượn đồ không trả".

Để lần sau đỡ khó: khi cho mượn, mình chủ động nói hạn trả, và với đồ đắt tiền thì nhắn lại một tin ghi rõ món gì, tới khi nào. Nói trước là để cả hai cùng nhớ, không phải vì nghi ngờ.

Cũng nên tập từ chối khi không muốn cho mượn, nhất là đồ đắt tiền hoặc đồ mình cần dùng hằng ngày: "Cái này mình đang cần dùng suốt, bạn thông cảm nhé." Cho mượn trong miễn cưỡng rồi ôm bực bội về sau còn khó cho cả hai hơn một lời từ chối rõ ràng ngay từ đầu.

Khi người mượn trả đồ bị hỏng mà không nói, hỏi thẳng nhưng nhẹ: "Cái ống kính có vết xước mới, lúc dùng có bị rơi không bạn?" Cho người kia cơ hội nhận, đừng mở đầu bằng lời buộc tội.

Mượn đồ: nên và tránh

Những chỗ hay sai và lý do:

NênTránhVì sao
Nói rõ hạn trả khi mượnMượn kiểu "dùng xong em trả"Không có hạn thì không ai nhớ
Trả sạch, sạc pin, đổ xăngTrả nguyên trạng thái sau khi dùngChủ không phải dọn hậu quả việc của mình
Báo hỏng ngay khi xảy raGiấu tới lúc trả mới nóiChủ cần biết sớm để tính việc của họ
Hỏi chủ muốn đền thế nàoTự mua món "gần giống"Món gần giống thường không thay được món cũ
Không cho người thứ ba mượn lạiĐưa luôn cho bạn mình dùng tiếpChủ tin mình, không tin người khác

Về pháp lý, nguyên lý chung là đồ mượn vẫn thuộc về người cho mượn; người mượn phải giữ gìn, trả đúng hạn và bồi thường nếu làm hư hỏng, mất mát do lỗi của mình. Với món giá trị lớn, mức cụ thể khi có tranh chấp do văn bản hiện hành quy định; phần lớn chuyện giữa bạn bè nên giải quyết bằng một cuộc nói chuyện thẳng thắn trước khi nghĩ tới chuyện khác.

Câu hỏi thường gặp

Mượn đồ của bạn nhưng bạn không đặt hạn trả thì bao lâu nên trả?

Trả ngay khi dùng xong việc đã nói lúc mượn. Nếu cần giữ lâu hơn, nhắn hỏi trước. Không hạn không có nghĩa là giữ bao lâu cũng được, vì chủ thường ngại hỏi lại đồ của chính mình.

Làm hỏng đồ mượn mà chủ bảo không sao thì có nên đền không?

Nên đề nghị sửa hoặc đền ít nhất một lần nữa cho rõ lòng. Nếu chủ vẫn từ chối, ghi nhớ để giúp lại họ lúc khác, đừng coi như chuyện đã xong.

Có được cho người khác mượn lại món đồ mình đang mượn không?

Không nên khi chưa hỏi chủ. Người cho mượn tin mình chứ không tin người mình đưa tiếp, và nếu hỏng hay mất thì trách nhiệm vẫn là của mình, chủ đồ không biết người kia là ai để hỏi.

Nhắc bạn trả đồ thế nào cho khỏi mất lòng?

Nhắc sớm, riêng tư, kèm lý do cụ thể mình cần dùng và một mốc ngày. Tránh nhắc trong nhóm chat đông người hoặc đăng lên mạng, vì người kia sẽ thấy bị bêu hơn là được nhắc.

Mượn xe máy của bạn mà bị phạt khi đang đi thì ai chịu?

Người đang điều khiển xe là người chịu trách nhiệm về lỗi của mình. Báo ngay cho chủ xe và tự lo phần xử lý, không để chủ xe gánh thay.

Quên trả đồ mượn quá lâu, giờ ngại gặp thì làm sao?

Trả ngay kèm một lời xin lỗi thật, không cần bịa lý do. Người cho mượn thường nhẹ nhõm khi thấy đồ về, ít ai trách thêm, còn để lâu hơn nữa thì càng khó gặp mặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138